Sapman moest zijn mond houden over Taartman

Door de ontdekking begin deze maand van 1.400 kilo cocaïne uit

België is de politie per toeval gestuit op de hoofdrolspelers uit het IRT-dossier. Er bestaat een tweede Belgische Sapman die bovendien zaken doet met de altijd mysterieus gebleven Taartman.

MELLE, 23 JUNI. Uitvoerige IRT-onderzoeken ten spijt, de rol van de

gevierde 57-jarige Amsterdamse banketbakker - uitvinder van de Yogi-taart - die in de IRT-dossiers wordt aangeduid met de codenaam 'taartman' kon nooit worden opgehelderd. En dat was ook precies de bedoeling van het koningskoppel van de Haarlemse criminele inlichtingendienst (CID), Langendoen en Van Vondel.

Toen in 1992 een in België wonende vruchtensapproducent 'sapman' - die informant was van de Haarlemse politie - dreigde te onhullen dat 'taartman' door de CID werd onderzocht wegens drugshandel, bood Van Vondel deze 'sapman' zwijggeld. De rechercheur vertelde sapman dat hij “een investeringsclubje” kende dat bereid was de vruchtensapproducent geld te bieden. Voorwaarde was dat de limonadefabrikant dan de rechter niet zou inlichten over de drugsverdenkingen tegen 'taartman' die in die

tijd een zakelijk geschil had met 'sapman'.

Wie het 'investeringsclubje' vormde is tijdens de parlementaire enquête opsporingsmethoden en het vorig jaar afgesloten onderzoek van het Fort-team van de rijksrecherche nooit vastgesteld. Langendoen en

Van Vondel hebben nimmer willen vertellen van wie ze geld kregen om hun schimmige infiltratie-acties te financieren.

Duidelijk is wel dat de investeerders van het koningskoppel kapitaalkrachtig zijn. De IRT-infiltrant 'sapman' heeft vanaf 1993 keer op keer geld gekregen om zijn Belgisch vruchtensapbedrijf uit te bouwen en om uiteindelijk een filiaal op te zetten in Ecuador dat moest dienen als front store voor cocaïnetransporten. In ruil voor zijn zwijgzaamheid over 'taartman', kreeg 'sapman' in maart 1993 van Van Vondel, in de toiletten van het Van der Valk-motel in Haarlem-Zuid, 200 bankbiljetten van duizend gulden. Later zou het politieduo in totaal nog

drie miljoen gulden aan 'sapman' geven.

Als 'sapman' in ieder geval zijn mond maar hield. Op 17 augustus 1995 betaalde Van Vondel 125.000 gulden aan 'sapman' om een half jaar in Amerika onder te duiken zodat hij tijdens de opsporingsenquête niet zou kunnen worden gehoord. Een identiek bedrag zou dan een half jaar later volgen. 'Sapman' informeerde Van Traa en de zijnen toch achter gesloten deuren.

Maar de enquêteleden kregen nooit te horen dat er nog een in België werkende sapman is, Napoleon de M., die begin deze maand werd opgepakt wegens export van 1.400 kilo cocaïne. Hij heeft bovendien, naar nu blijkt, in februari het bedrijf van 'taartman' in Amstelveen overgenomen.

De oorsprong van de banden tussen de twee 'sapmannen' - R. en Napoleon -

en 'taartman' ligt in 1991. In september 1991 gaat het bedrijf van 'sapman' R. failliet. De 'taartman' is bereid het bedrijf te kopen op voorwaarde dat 'sapman' dan bedrijfsleider wordt en sinaasappels exclusief koopt in Marokko. Maar 'sapman' vertrouwt de zaak niet omdat Spaanse sinaasappels beter zijn en het transport goedkoper is. Hij vermoedt betrokken te raken bij drugshandel en schakelt de politie in. Via-via wordt hij in contact gebracht met de Haarlemse rechercheur Van Vondel. De politieman vraagt 'sapman' toch akkoord te gaan met de voorwaarden van taartman. De limonadefabrikant moet infiltreren bij 'taartman' en Van Vondel wordt zijn runner.

Er volgt een intensieve samenwerking. Van Vondel reist in de zomer van 1992 naar eigen zeggen als privé-persoon mee met 'sapman' en zijn

vrouw naar Marokko om het laden van vrachtwagens te kunnen zien. Als de organisatie van het transport op zich laat wachten, verlaat 'sapman' Marokko. Van Vondel blijft en kort na het vertrek van 'sapman' arriveren

wel vrachtwagens die met vruchtensap en mogelijk drugs naar Nederland vertrekken. Het opvallende van deze infiltratie-actie, door de rijksrecherche het Marokko-traject genoemd, is dat nooit is duidelijk geworden in wiens opdracht Van Vondel werkte. Alleen zijn chef Langendoen was ervan op de hoogte. En 'taartman' is tot op de dag van vandaag ondanks sterke verdenkingen van drugshandel - een chauffeur van hem zit vast in Marokko wegens drugshandel - nooit gearresteerd.

'Sapman' R. en 'taartman' zijn in Marokko definitief gebrouilleerd geraakt. R. werkte wel tot vorig jaar zakelijk samen met de nu aangehouden sapman Napoleon. In 1996 ontstond ook tussen hen een zakelijk geschil en Napoleons bedrijf ging failliet. Kort daarna is Napoleon - die bij de Kamer van Koophandel in Gent een woonadres in Kairo opgeeft - weer volop actief. Hij is sinds vorig jaar eigenaar van sapfabriek Woestijnwind in Melle in België. Op dat adres is ook gevestigd de firma die hij samen met een Spanjaard bezit: Francis Swing Distribution NV. Die laatste firma blijkt nu ook eigenaar te zijn van het bedrijf Presto Frais dat gevestigd is op de bedrijfslokatie van 'taartman' in Amstelveen.

Deze recente ontdekkingen hebben in kringen van justitie en politie, die

zich de afgelopen jaren met de IRT-affaire hebben beziggehouden, het vermoeden doen postvatten dat 'taartman' in werkelijkheid wel eens de financier kan zijn geweest van de infiltratie-acties van Langendoen en Van Vondel. Hij had er immers naar nu blijkt alle belang bij dat de facilitaire rol van de sapmannen nooit duidelijk zou worden. Twee verklaringen zijn dan mogelijk.

De Haarlemse CID'ers hebben met hun undercover-operaties ten behoeve van

het IRT een monster gecreëerd dat hardnekkig en veelkoppig blijkt. Wordt de ene informant afgebouwd dan staat er een volgende op die rustig

doorgaat met het importeren van drugs. Het is de theorie die de Amsterdamse hoofdofficier van justitie Vrakking altijd noemde. Hij ontbond het IRT omdat je zo'n met criminele infiltranten opgezette drugslijn nooit kunt stoppen.

Maar de nu bekend geworden feiten roepen tevens nieuwe vragen op over Van Vondel. Waarom deed hij in 1995 met medeweten van Langendoen zo zijn

best de deksel op de doofpot te houden, door de 'sapman' zwijggeld te betalen? De CID'er had inmiddels ruim een jaar daarvoor vrijwillig ontslag genomen bij de politie.

Weet 'taartman' misschien meer af van de vijftien - op een totaal van 49

- drugscontainers die Langendoen en Van Vondel importeerden zonder medeweten van het openbaar ministerie? Nu 'sapman' Napoleon zijn Waterloo heeft gevonden, hoopt de politie de grote raadsels van het IRT-dossier alsnog te kunnen oplossen.