Noord-Zuidlijn verdeelt Amsterdam

Morgen heeft in Amsterdam het referendum plaats over het raadsbesluit inzake de aanleg van de Noord-Zuidlijn.

AMSTERDAM, 24 JUNI. “Het referendum slaat aan”, zei burgemeester Patijn op 19 maart, nadat bekend was geworden dat veertig procent van de

kiesgerechtigde Amsterdammers zich per referendum hadden uitgesproken over de aanleg van IJburg. Sceptische blikken waren zijn deel. “De gemeente doet alsof zij voorstander is van referenda, maar in de tussentijd heeft zij de verordening zodanig gewijzigd dat wij een probleem hebben”, verzuchtte T. Dalhuizen, een van de drijvende krachten achter het Referendumcomité Noord-Zuidlijn.

Net als bij IJburg moeten zich morgen volgens de nieuwe verordening ruim

155.000 kiesgerechtigde Amsterdammers tegen een raadsbesluit uitspreken,

wil het van tafel verdwijnen. Aanvankelijk lag de drempel bij 93.000 kiezers. Met de aanleg van de 9,5 kilometer lange Noord-Zuidlijn is twee

miljard gulden gemoeid.

Het zou weleens het laatste referendum kunnen zijn, denkt Dalhuizen. Niet alleen omdat het een zware klus is het te organiseren (er zijn 24.290 handtekeningen nodig), ook omdat er gerede twijfel bestaat of de magische grens van 155.000 tegenstemmers wordt gehaald. Morgenavond zal duidelijk worden of het miljoenen verslindende 'speeltje' van D66 zijn langste tijd heeft gehad, althans in Amsterdam.

Intussen blijven voor- en tegenstanders van de Noord-Zuidlijn elkaar bestoken met argumenten pro en contra. In de afgelopen periode heeft de gemeente sommige van haar argumenten wel aangepast. Vorig jaar mei heette het nog dat de Noord-Zuidlijn “niet primair om milieu-redenen wordt aangelegd”, aldus een persbericht van de gemeente. Sinds enige tijd echter legt wethouder Bakker (Verkeer) sterk de nadruk op de “milieu-vriendelijke diepte-investering”, die de lijn volgens hem is.

Prompt klom de voorzitter van het Milieucentrum Amsterdam, J.J. van 't Veld, corrigeerde dit beeld meteen. Volgens hem stappen in het gunstigste geval 8.000 automobilisten over op de nieuwe lijn, in het somberste geval niet meer dan 4.000. Ook de geplande parkeergarages hebben volgens Van 't Veld een negatief effect. “De gemeente voert een dubbel beleid. Zij wil verbetering van het openbaar vervoer, maar de parkeergarages trekken auto's aan. Als er een metro komt horen dergelijke auto-lokkertjes niet meer thuis in Amsterdam.”

Het was aanvankelijk de bedoeling dat het een regionale lijn zou worden.

Maar Purmerend haakte in een vroeg stadium af en ook de Nederlandse Spoorwegen bleken niet gecharmeerd van het idee de lijn naar Schiphol door te trekken. Toen heette het dat de lijn van vitaal belang was voor de Amsterdamse binnenstad. Inmiddels hebben B en W er bij minister Jorritsma op aangedrongen de regionale plannen met de Noord-Zuidlijn te versnellen. Volgens het college is het van groot belang dat de nieuwe metro kan doorrijden tot Schiphol en Hoofddorp. Sinds enige tijd legt de

gemeente ook de nadruk op het werkgelegenheidsaspect. Vooral in Amsterdam-Noord krijgt de werkgelegenheid door de aanleg een krachtige impuls, aldus de gemeente.

“Straks vertellen ze nog dat de Noord-Zuidlijn goed is voor mijn baarmoeder”, schamperde een tegenstander afgelopen zaterdag bij een manifestatie in de Pijp. Door het slechte weer viel de opkomst tegen. Er

werden ook weing nieuwe gezichtspunten gepresenteerd.

Datzelfde was het geval op het Beursplein, waar het gemeentelijk projectbureau Noord-Zuidlijn zaterdag een stand had. Onvermoeibaar gingen ambtenaren van het bureau - afgelopen jaar sloegen zij geen voorlichtingsavond over - in debat met het publiek. Onder hen bevond zich het gemeenteraadslid en tegenstander van de lijn R. van Duijn (De Groenen). Zijn mond viel open van verbazing toen hij door een ambtenaar op zijn nummer werd gezet. Nog groter was zijn verbazing toen hij een brief onder ogen kreeg ('Aan de bewoners van dit pand') die inging op de

veranderingen in het bus-en tramnet als gevolg van de aanleg van de Noord-Zuidlijn.

De brief was afkomstig van de Directie Noord-Zuidlijn en ondertekend door een ambtenaar, niet door verantwoordelijk wethouder Bakker. Van Duijn heeft inmiddels vragen gesteld aan B en W. Het is volgens hem onjuist dat ambtenaren in het openbaar debatteren over politieke kwesties. “Het is in strijd met de staatsrechtelijke regel dat ambtenaren een dienende rol hebben”, aldus Van Duijn.

Ten stadhuize valt te beluisteren dat de overwinning binnen handbereik is. Maar tevens beseft men dat als er 90.000 mensen tegen de lijn stemmen en 40.000 vóór, er een probleem is. “Dan hebben wij gewonnen, maar aan die overwinning kleeft wel een zure smaak”, aldus een ambtenaar.

Tien argumenten tegen de Noord-Zuidlijn.

1. De lijn haalt nauwelijks mensen uit de auto en vervangt vooral bestaand openbaar vervoer.

2. De lijn gaat ten koste van bus en tram. In bovengrondse tramlijnen wordt gesneden.

3. De kosten, twee miljard gulden, kunnen beter worden geïnvesteerd

in het verbeteren van het bestaande bus- en tramnet.

4. De lijn kan alleen op termijn rendabel worden wanneer ze een regiolijn wordt, maar dat is hoogst onzeker.

5. Er wordt geen rekening gehouden met de hoge kosten van het onderhoud aan de tunnelbuizen en de stations.

6. Metrostations die niet permanent worden bewaakt, zijn onveilig. Onderzoek heeft uitgewezen dat vooral ouderen mede om die reden niet graag met de metro reizen.

7. Het is niet uitgesloten dat de kosten vele malen hoger zullen uitvallen dan de geraamde twee miljard gulden.

8. Amsterdam heeft geen enkele ervaring met het boren van tunnels en het

bouwen van stations met diepwanden. Het is onverantwoord om te experimenteren met 'historisch Amsterdam'.

9. Twee jaar na de aanleg wordt geen schade meer vergoed, terwijl funderingsproblemen zich vaak pas na jaren openbaren.

10. De aanleg van de lijn gaat gepaard met grote bouwputten. Het verkeer

zal gedurende zeven jaar grote hinder ondervinden.

(Referendumcomité Noord-Zuidlijn).

Tien argumenten vóór de Noord-Zuidlijn.

1. Het openbaar vervoer in en rond Amsterdam ontwikkelt zich tot een volwaardig alternatief voor de auto.

2. Alleen een metro-snelnet biedt de extra capaciteit om op langere termijn de vervoersgroei op te vangen.

3. De lijn is na de onlangs opgeleverde Ringlijn de logische volgende stap in de opbouw van dat metro-snelnet.

4. De trams krijgen weer de ruimte op de drukst bereden routes, met name

in de binnenstad.

5. Historisch Amsterdam zal zijn centrumfunctie behouden en de Albert Cuypmarkt wordt in één keer vanuit de regio bereikbaar.

6. De lijn vergroot de actieradius van bewoners èn bezoekers.

7. De lijn is bij uitstek een diepte-investering in een milieuvriendelijke toekomst.

8. Met de aanleg van de lijn is blijvende werkgelegenheid gegarandeerd in de Amsterdamse regio. Ramingen gaan uit van 10.000 banen.

9. Wanneer de lijn wordt doorgetrokken naar Schiphol en Hoofddorp wordt het treinverkeer van en naar Schiphol ontlast.

10. Het ontwerp en de bouwwijze van de lijn getuigen van eerbied voor de

monumentale stad die Amsterdam is en blijven moet.

(Gemeentelijk projectbureau Noord-Zuidlijn).