Jonge acteurs voor de leeuwen op theaterfestival

Voorstellingen ITs festival: Baal van Bertolt Brecht door Janacek Academy of Music and Dramatic Arts, Brno Tsjechië. Regie: Martin Cicvak. Midzomernachtsdroom van William Shakespeare door Theaterschool Amsterdam. Regie: Mark Rietman. Roof van Joe Orton door Theaterschool Amsterdam. Regie: Marije Gubbels. ITs Festival t/m 29/6, Nestheaters en Theaterschool Amsterdam. Info: 020-5277614.

Veel studenten van theater- en dansopleidingen worden tijdens het Internationaal Theater Festival in Amsterdam voor het eerst echt voor de leeuwen gegooid. Op dit tiendaagse festival, op initiatief van de Amsterdamse Theaterschool nu voor de achtste maal georganiseerd, kunnen aankomende podiumkunstenaars hun eindexamenproducties laten zien in officiële theaters, aan een onbekend publiek. Na het slotapplaus wacht de beroepspraktijk.

Het aanbod is als altijd groot en bevat bovendien een selectie uit binnen- en buitenlandse voorstellingen. Zo presenteren zich dit jaar, afgezien van de examenklassen van de Nederlandse opleidingen, studenten uit onder meer Duitsland, Finland, Tsjechië, Polen, Italië en Amerika.

Het is interessant de producties uit de verschillende landen met elkaar te vergelijken, al kan de kennismaking met een buitenlandse enscenering ook een bizarre ervaring zijn wanneer je er geen woord van verstaat. Dat overkwam mij bij de voorstelling Baal, Brechts eerste stuk, dat door elf Tsjechische toneelschoolstudenten uit Brno wordt gespeeld.

Hoewel regiestudent Martin Cicvak blijkens het door het festival uitgegeven programmablad zo zijn beweegredenen heeft de oude marxist te ensceneren, lijkt de keus toch een beetje een verplicht nummer. De Janacek Academy of Music and Dramatic Arts in Brno werkt immers in 'de Brechttraditie' en 'houdt zich', aldus het programmablad, 'dientengevolge bezig met episch theater': i.e. een vorm van theater die niet zozeer een beroep doet op de emoties alswel op het verstand.

Dat wil niet zeggen dat de voorstelling ook emotieloos gespeeld wordt. De jonge dichter Baal, een nonconformist die doelbewust de marges van het burgerlijk fatsoen overschrijdt en zichzelf willens en wetens laat verloederen tot de dood erop volgt, is in deze enscenering een op Brecht gelijkende figuur die met de drankfles in de hand soms fel uithaalt. Maar zijn wanhoop is gestileerd, zoals ook de bijna dansante bewegingen van de personages dat zijn.

Baal is een voorstelling waar zo te zien gedegen aan is gewerkt, met mooi uitgelichte beelden en steeds dezelfde jazzachtige riedel in brechtiaanse stijl die de scèneovergangen markeert, maar die door de taalbarrière toch vooral neerkomt op een oefening in geduld.

Veel amusanter, niet in de laatste plaats door het levendige spel, is Shakespeare's Midzomernachtsdroom, het eindexamenproject van negen toneelschoolleerlingen van de Amsterdamse Theaterschool. Mark Rietman, acteur bij Toneelgroep Amsterdam, heeft de komedie sober geënsceneerd in een vrijwel kale ruimte zodat alle aandacht gaat naar de uitvoerenden. Zij maken er een lichtvoetig sprookje van met overtuigend ensemblespel.

Er zijn een flink aantal dubbelrollen en het gevolg van elfen dat het rijk bevolkt van koning Oberon en koningin Titania (in deze voorstelling grotesk uitgedost als wanstaltige dikkerds) is teruggebracht tot twee vermakelijke faunen die allebei Puck heten. De vaart zit er van meet af aan goed in en benadrukt het speelse karakter van de voorstelling.

Ook een komedie, maar heel wat zwartgalliger, is Roof van de Engelse toneelschrijver Joe Orton. De personages in zijn stuk zijn zonder uitzondering corrupte, omkoopbare en harteloze figuren die tegenover elkaar en de buitenwereld de schijn van deugdzaamheid proberen hoog te houden.

De Amsterdamse regiestudente Marije Gubbels, die het stuk in een burgerlijk bloemetjesinterieur situeert, toont zich gevoelig voor Ortons absurde humor, maar de grimmige ondertoon van zijn stuk ontbreekt in haar enscenering.

Dat is een pijnlijk gemis. De sinistere, duistere kant van het stuk wordt weggepoetst door tamelijk clichématig spelende acteurs die ijverig hun best doen van Roof een goedmoedige klucht te maken.