Friese fietsenbouwer lonkt naar buitenland

Fietsenfabrikant Batavus produceerde deze maand zijn achtmiljoenste. Het bedrijf zoekt verdere groei, maar is bij een stagnerende thuismarkt aangewezen op het buitenland.

HEERENVEEN, 24 JUNI. Directeur F. Ruitenberg van fietsenfabriek Batavus pakt een spatbord en slaat er een paar keer flink mee op de stalen zijkant van een machine. Trots laat hij zien dat de lak niet beschadigd is. “Batavus-kwaliteit”, glundert hij.

Het gaat goed met het van oorsprong Friese familiebedrijf (sinds 1904). Jaarlijks worden er 200.000 fietsen gefabriceerd, nieuwe modellen zijn in ontwikkeling (onder meer een elektrische fiets en een nieuwe vouwfiets) en deze maand werd feestelijk gevierd dat het achtmiljoenste rijwiel van de band gleed.

Batavus is de op een na grootste fietsenfabriek van ons land, na marktleider Gazelle. “We zijn een goede tweede”, zegt Ruitenberg, “maar we zitten ze op de hielen.” Union en Sparta volgen op afstand. De precieze omzet wil Ruitenberg, die sinds begin dit jaar de leiding heeft bij de Heerenveense fietsenmaker, niet kwijt. Maar hij ligt “aanzienlijk” boven de 110 miljoen die in 1992 werd genoteerd.

De vierhonderd medewerkers op de framebouw, wielenmakerij, lakkerij, montage- en ontwikkelafdeling worden elke drie maanden op de hoogte gehouden van de laatste omzetcijfers en winstpercentages. Zijn die volgens plan, dan profiteren de werknemers van een winstdeling - die kan oplopen tot 10 procent van het jaarsalaris - en die voor het eind van de maand op de bankrekening staat. “Die financiële prikkel werkt motiverend”, verzekert Ruitenberg, die zijn personeel elk kwartaal in de kantine toespreekt.

Hij vindt de Batavus-medewerkers toch al “meer dan gemiddeld betrokken” bij de onderneming en erg gemotiveerd. Hij denkt dat het een combinatie is van bedrijfscultuur en streek.

“De Friezen hebben een mentaliteit van weinig praten, maar veel doen.” Een paar jaar geleden nam het personeel op eigen houtje een gezamenlijke ATV-dag op, toen het productieproces een dag moest worden stilgelegd.

Batavus maakt sinds 1987 deel uit van de Atag Cycle Group, (omzet 300 miljoen) waar ook de fietsenfabrieken Koga Myata (ook Heerenveen), Hadee in Kesteren, Hercules in Neurenberg en Lapierre en Mercier bij horen. Iedere productiemedewerker maakt jaarlijks een kleine duizend rijwielen, waarmee de productiviteit op het niveau van de concurrentie in Azië ligt. In Heerenveen wordt een breed scala aan fietsen gefabriceerd: kinderfietsen, stads- en ligfietsen, sport- en racefietsen en natuurlijk mountainbikes.

De nieuwste aanwinst in het assortiment is de 'Personal Bike', die diefstalbestendig heet te zijn. Als eerste rijwiel in ons land bevat het een groot framenummer en een chip in het frame, waarop datzelfde eigendomsnummer staat. Via een decoder kan dat in de toekomst worden afgelezen door politie of dealers.

Ruitenberg: “We hopen dat collega-fabrikanten dit systeem overnemen, zodat gestolen fietsen eerder kunnen worden thuisgebracht.” De Personal Bike, een lage uniseks-opstapfiets, bezit een veiligheidsslot, dat niet van het frame kan worden verwijderd zonder het onherstelbaar te beschadigen.

Zowel particulieren als bedrijven zijn geïnteresseerd in het nieuwste Batavus-type. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken nam er onlangs ruim vijftig af als 'bedrijfsfiets'. Sinds staatssecretaris Vermeend het voor werkgevers fiscaal aantrekkelijk maakte fietsen-van-de-zaak te kopen, leverde Batavus ruim 16.000 van de totaal in Nederland verkochte 30.000 bedrijfsfietsen af.

In Nederland worden jaarlijks 1,3 miljoen nieuwe fietsen gekocht, waarvan 800.000 op eigen bodem zijn gemaakt. “De markt is al enkele jaren stabiel en zal niet zo snel meer groeien”, aldus Ruitenberg. Daarom werpt Batavus de blik op het buitenland. Van de productie gaat vijftien procent de grens over, voornamelijk naar Duitsland, België en Denemarken. “Willen we groeien, dan moeten we de export intensiveren”, aldus Ruitenberg.

Dat is geen eenvoudige opgave, stelt de Batavus-directeur. “In Nederland wordt de fiets veel gebruikt voor woon-werkverkeer. In omringende landen is dat anders. In Engeland en Duitsland zie je amper kinderen op de fiets naar school gaan.”

In Denemarken heeft Batavus een eigen verkoopvestiging en binnenkort begint de verkoop ook in Vlaanderen. Ruitenberg is ervan overtuigd dat het fietsen zal toenemen. “Fietsen is hartstikke gezond. Niet alleen voor je lijf, ook voor je geest.” Hij kan het weten, want elke zaterdag gaat hij in het zadel en rijdt hij ten minste vijftig kilometer.

“Ik heb een drukke job, maar fietsen ontspant me heel erg.” De fiets is bovendien een milieuvriendelijk vervoermiddel, onderstreept Ruitenberg. “En daar komt bij dat je in sommige drukke en volle steden veel sneller ergens op de fiets bent dan met de auto.”