Congres claimt laatste woord over tabak-akkoord VS

NEW YORK, 24 JUNI. Het mammoetakkoord tussen de tabaksindustrie en de Amerikaanse officieren van justitie dat eind vorige week is gesloten kan op tegenstand in het Congres rekenen.

Dat bleek gisteren uit uitlatingen van Congresleden over de overeenkomst waarbij de tabaksindustrie met een bedrag van 368 miljard dollar alle toekomstige schadeclaims wil afkopen. “We gaan hier heel rustig en zorgvuldig naar kijken”, aldus Newt Gringrich, voorzitter van het huis van afgevaardigden. Ook senatoren als Frank Lautenberg en Edward Kennedy wierpen onmiddellijk bezwaren op die erop wijzen dat het akkoord nog een lange weg te gaan heeft. Waarnemers denken dat het Congres, juist omdat het tot nu toe nauwelijks betrokken is geweest bij de onderhandelingen, zijn eigen stempel op het akkoord wil drukken.

Lautenberg, een Democraat uit New Jersey, denkt dat er heel goed moet worden gekeken naar de aansprakelijkheidsbeperkingen voor de tabaksindustrie. Bovendien maakt hij zich nu al zorgen dat de advocaten van klagers een te groot deel van de 368 miljard willen opstrijken. De Democratische senator Kennedy uit Massachusetts denkt dat niet alleen de staten schadeloos moeten worden gesteld voor gezondheidskosten die ze aan tabaksslachtoffers hebben gemaakt, maar ook de federale overheid. Het bedrag dat de industrie moet betalen zou dus veel hoger worden. Senator Henry Waxman, een zeer felle democratische anti-tabakpoliticus uit Californië, wil dat met het akkoord al het interne onderzoek van de tabaksindustrie naar buiten komt. Het interindustrieel overleg zou al jaren geleden hebben vastgesteld hoe schadelijk tabaksproducten zijn, terwijl in het openbaar werd volgehouden dat nicotine niet verslavend was. Bovendien zijn resultaten van onderzoek naar een 'gezonde' sigaret de kop ingedrukt, uit angst dat dit soort sigaretten rokers minder afhankelijk zou maken van het product. Een senator die zich ook regelmatig heeft uitgelaten over de onderhandelingen is Ron Wyden uit Oregon. Hij vraagt zich af in hoeverre de buitenlandse activiteiten van de tabaksindustrie de beperkingen binnen de Verenigde Staten compenseren. Hij wil de toegang tot buitenlandse markten beperken, zodat de bedrijven niet “het akkoord kunnen financieren door miljoenen buitenlandse jongeren verslaafd te laten raken aan tabaksproducten.”

Cruciaal bij de parlementaire behandeling is vooral de rol van het Witte Huis. Het presidentieel veto kan alles met een handtekening ongedaan maken. Dat vergroot de druk op het Witte Huis, maar het geeft Clinton ook de kans de geschiedenis in te gaan als de president die de tabaksindustrie op de knieën dwong. Voor Republikeinen en Democraten in het Congres is het een geruststellende gedachte dat van alles wat straks verkeerd zal blijken aan het akkoord de president de schuld kan krijgen.

De voorzitter van de Senaat, de Republikein Trent Lott, denkt dat het akkoord pas in het najaar op de agenda van het Congres komt. Hij erkent dat die vertraging kan leiden tot het verwateren van de inhoud van het akkoord. Iedereen zal in de tussentijd iets willen toevoegen, schrappen of veranderen. De tabaksbedrijven hebben goede vrienden en felle vijanden in Washington. Ze hebben ook altijd de meest invloedrijke lobby gehad die er maar te vinden was. Voor de laatste keer kan die tabakslobby nu voor zijn werkgever aan de slag om zichzelf overbodig te maken.