Taboe-onderwerp is gesprek van de dag

Hoe komt het toch dat politici telkens weer beginnen te praten over onderwerpen waarover zij zeggen juist níet te willen praten? Het premierschap van Frits Bolkestein is zo'n onderwerp.

Volgens Bolkestein zelf moet het pas hooguit drie weken voor de parlementsverkiezingen van mei 1998 aan de orde komen. “Ik ga pas over die brug als ik ervoor sta”, luidt zijn standaard-antwoord op de vraag of hij 's lands hoogste politieke functie ambieert wanneer zijn partij de grootste wordt. Maar dat weerhoudt hem er niet van in het jongste nummer van Elsevier toch weer uitgebreid over de kwestie te speculeren.

“Ik zou bekend kunnen maken dat Hans Dijkstal of Annemarie Jorritsma namens de VVD premier kan worden”, antwoordde Bolkestein op de vraag of hij drie weken voor de verkiezingen nog keuzes heeft. “Of Hans Wiegel, dat is absoluut denkbaar. Ikzelf zou ook premier kunnen worden, maar de gedachte dat ik zou doorgaan als fractieleider stoot mij absoluut niet af. Integendeel.” Verderop in het vraaggesprek bekent Bolkestein ook 'wekelijks' te denken over zijn opvolging. “Het is moeilijk. Ik denk er wekelijks aan. Bij de VVD geldt dat je niet én premier én partijleider kunt zijn.”

Het artikel is met veel aandacht gelezen op het Binnenhof, waar overigens altijd wordt betoogd dat de inhoud interessanter is dan de personen. Binnen de VVD zelf concentreert het politieke discours zich al enige tijd bijna geheel op de vraag: 'Wat doet Frits?' Daarmee wordt niet bedoelt: wat doet hij vandaag of morgen, hoewel ook dat voor fractieleden soms een verrassing is, maar: wat doet Frits inzake het premierschap.

Onder leiding van Bolkestein is de liberale partij in de opiniepeilingen groter geworden dan ooit. Al bij de vorige parlementsverkiezingen, in 1994, heeft de 'patriciër-politicus' de VVD maar liefst tien zetels winst bezorgd. Het is niet uitgesloten dat bij de volgende verkiezingen, in mei volgend jaar, de partij zelfs de grootste wordt. Normaal gesproken levert de VVD dan ook de premier van de volgende regering. Frank de Grave, VVD-staatssecretaris voor sociale zaken, zei afgelopen weekeinde dat hij geen reden ziet om met Bolkestein van die gewoonte af te wijken.

Toonaangevende VVD-ministers als Dijkstal (Binnenlandse Zaken) en Jorritsma (Verkeer en Waterstaat) schijnen daar anders over denken. Zij zouden de afgelopen drie jaar zo'n innige band met Kok hebben opgebouwd, dat zij er weinig voor voelen de PvdA-premier in te ruilen voor partijgenoot Bolkestein. Hun tegenzin zou nog worden vergroot door de persoon van de VVD-leider, die niet de naam heeft het type bruggenbouwer te zijn dat een coalitieregering in Nederland nu eenmaal nodig heeft.