JOHN AKII-BUA 1948-1997; Vereerd en veracht

ROTTERDAM, 23 JUNI. Met de dood van John Charles Akii-Bua verliest Oeganda de enige gouden-medaillewinnaar in de historie van het Afrikaanse land. De atleet won op de Olympische Spelen in 1972 de 400 meter horden. Afgelopen vrijdag overleed Akii-Bua in de hoofdstad Kampala aan de gevolgen van een longziekte. Hij werd 49 jaar.

Akii Bua liep tijdens zijn gouden race in het olympisch stadion van München een wereldrecord, dat vier jaar zou standhouden. Zijn tijd van 47,82 seconden werd in 1976 verbeterd door de Amerikaan Edwin Moses. In hetzelfde jaar hoopte Akii-Bua zijn olympische titel te kunnen verdedigen, maar hij werd gedwarsboomd door de boycot van Afrikaanse landen tijdens de Spelen van Montreal. In 1980 liep hij in Moskou zonder succes op het olympische hordennummer.

Nog meer dan aan zijn gouden medaille, werd Akii-Bua herinnerd aan zijn bijzondere band met Idi Amin. Tijdens zijn actieve loopbaan was hij als politieagent in dienst van de Oegandese dicator. Zelf heeft hij dit werk altijd afgedaan als een weinigzeggende bijbaan. “Ik werkte toch niet bij de geheime politie, dus wie kan mij wat kwalijk nemen?”

Toch werd de sportman in eigen land bekritiseerd vanwege zijn relatie met de dictator. Amin schonk hem een huis in Kampala, waar ook een straat naar Akii-Bua werd vernoemd. In zijn geboortestad Lango, in het noorden van Oeganda, droeg het atletiekstadion de naam van de beroemde atleet. Volgens Akii-Bua verslechterde zijn relatie met Amin in 1976, aangezien zijn christelijke achtergrond niet strookte met de moslim-idealen van de regeringsleider.

Akii-Bua ging hetzelfde jaar op de vlucht naar buurland Kenia, waar hij weinig eervol werd ontvangen. Hij werd zelfs gevangen genomen en pas na een maand weer vrijgelaten. Nadat Amin was afgezet keerde hij terug naar zijn vaderland. In Kampala bleek zijn woning veranderd in een ruïne. De aangeslagen sportman emigreerde in 1979 naar West-Duitsland. In 1987 keerde hij terug naar Oeganda. Vorige week werd hij in Kampala opgenomen wegens hevige pijnen in de longstreek. Akii-Bua laat een vrouw en elf kinderen achter.