Veevoerhandelaar dicht over de maan

ROTTERDAM, 21 JUNI. “Kent u een gedicht uit uw hoofd?” Voordat de slotavond van Poetry International echt begint stapt presentator Rik Zaal, gewapend met een loopmicrofoon, op mensen uit het publiek af om hen deze vraag te stellen. Na enkele vergeefse pogingen schiet hij per ongeluk dichter René Huigen aan. “Kunt u uit uw hoofd een gedicht lezen”, herhaalt Zaal zijn vraag. “Dat ga ik zo op het podium doen”, antwoordt Huigen.

Achter dat podium in de Rotterdamse Schouwburg, dat tientallen dichters de afgelopen week beklommen, hingen twee uitvergrote foto's: links de skyline van een grote stad, rechts een woestijn. De laatste afbeelding sloot gisteravond het beste aan bij de sfeer van de voorgelezen gedichten. Nadat eerder tijdens Poetry 'de dichter in New York' op het programma stond, was het nu tijd voor de poëzie van het landschap, van de leegte en de rust.

De Mexicaan Jaime Sabines die de avond begon, is behalve dichter ook handelaar in veevoer. Heeft die “anti-poëtische werkzaamheid” zijn werk beïnvloed, wilde Marcel Möring, die de dichter introduceerde, van hem weten. “Gelukkig niet”, antwoordde Sabines, “ik heb dat alleen gedaan om mijn gezin te onderhouden”. Zijn gedichten gaan over de gewone dingen in het leven, die er eigenlijk het meest toe doen.

Ze zijn ook humoristisch, zoals 'De maan': 'De maan kun je elke twee uur innemen / op een lepel of als capsule. / Hij is prima als hypnotiseermiddel en als pijnstiller / en ook bij filosofievergiftiging biedt hij verlichting. (-) Je geeft hem als toetje aan de kinderen / als ze niet kunnen slapen, / en een paar druppeltjes maan in de ogen van oude mensen / helpt hun een mooie dood te sterven (-)'.

Van Mexico ging de reis via het Groningse platteland - C.O. Jellema las een gedicht over het 'Kerkje van Fransum' - naar het China van Yu Jian. Wat de Chinese uitdrukking is voor 'uit het hoofd leren', wilde presentator Rik Zaal van hem weten. “Is het iets met 'hoofd' of met 'hart', zoals in het Engelse by heart?” Geen van beide, bleek het geval. In China is de uitdrukking namelijk 'iets van op de rug doen'.

Vertalen kan lastig zijn, zeker het vertalen van poëzie. Tegen het einde van Poetry las C.O. Jellema een nieuwe versie van het gedicht 'men moet' van Gerrit Kouwenaar. Dichters die deelnamen aan het dit jaar goed bezochte festival hebben dat gedicht de afgelopen week 'doorgefluisterd'.

Ze vertaalden het van het Nederlands achtereenvolgens in het Afrikaans, Engels, Frans, Arabisch, Duits en tenslotte opnieuw in het Nederlands. 'men moet de zonen nog moed inspreken, de dochters een harnas aanmeten', dichtte Kouwenaar. Die zin bleek gewijzigd in: 'Eenmaal nog moest men zijn zonen moed inspreken niet weer met hun meisjes te breken'.