Overijsselaren laten zich hun identiteit niet ontnemen; Angst voor Brussel en Den Haag

Dit najaar spreken Provinciale Staten van Overijssel zich uit over het te volgen beleid voor de komende 25 jaar. Eerst mogen de bewoners van de provincie zich uitspreken in zogeheten discussiecorners.

ZWARTSLUIS, 21 JUNI. Op drie plaatsen in het zaaltje in Zwartsluis staan tegen de wand grote borden met stellingen opgesteld. Prikkelende stellingen, had de inleider nog uitgelegd, die uitnodigen tot discussie. Bij elk van deze 'discussiecorners' heeft zich een groepje mensen verzameld. Men spreekt over het wegvallen van de eigen identiteit door de open grenzen, over individualisering en over een sombere toekomst voor het platteland en de laaggeschoolden.

Hier, in dit zaaltje van Motel Zwartewater, praat Zwartsluis en omstreken over de toekomst van Overijssel. Dat gebeurt op verzoek van Gedeputeerde Staten van Overijssel, die deze maand in totaal zes van dergelijke avonden belegd hebben, door de gehele provincie. GS hebben drie scenario's opgesteld voor het Overijssel van 2020 en wil nu van de Overijsselaars weten welk scenario het beste gevolgd kan worden. Moet het provinciebestuur kiezen voor een beleid dat zorgt voor een groen en schoon Overijssel, of moet er juist gekozen worden voor versterking van de economische groei? De mening van de burger, zo beloven GS, zal worden meegewogen in de vergadering van Provinciale Staten van 17 september. Daar moet “een stevig fundament gelegd worden voor de toekomst”.

Als de provincie op de huidige voet doorgaat, zo hebben GS laten berekenen, dan is de werkgelegenheid in 2020 gegroeid met tien à twintig procent, de economische groei met tussen de veertig en tachtig procent, de bevolking met ongeveer tien procent en het autogebruik met veertig tot vijftig procent. Elk van de drie scenario's legt andere accenten. In scenario 1 bijvoorbeeld is Overijssel over 25 jaar schoon en groen. Uitgangspunt is een schone leefomgeving. De economische groei is zo goed als nul. In scenario 2 wordt uitgegaan van een goede leefomgeving: gezondheid en welzijn zijn belangrijker dan economische groei en werkgelegenheid. In scenario 3 wordt de groei van de Overijsselse economie maximaal benut, met gebruikmaking van de gunstige ligging ten opzichte van de rest van Europa.

Elk van de scenario's heeft echter zijn keerzijde, zo merken de aanwezigen in Motel Zwartewater al gauw. Want een schoon en groen Overijssel betekent economische stilstand, en dat betekent voornamelijk het vertrek van jonge arbeidskrachten naar andere provincies. De discussiecorners, waarin Statenleden aanwezig zijn om te horen wat de burger nu precies te zeggen heeft, zijn voorzien van een 'Eens'- en een 'Oneens'-zijde. Dat vergemakkelijkt de discussie - iedereen weet waar de ander staat. Zo staat er een man aan de 'Eens'-kant van de stelling dat de identiteit van Overijssel wegvalt door de open grenzen. “Maar het is een emotionele keuze”, zegt hij. “Dat geeft niets”, moedigt Statenlid J. Bouwmeester (PvdA) hem aan. “Emoties zijn belangrijk in een discussie als deze.” Hij heeft “sterke angst”, zo zegt de man, “dat Brussel en Den Haag bepalen wat wij hier moeten en mogen denken.”

Het zijn vooral ouderen die op de discussie-avond in Zwartsluis zijn afgekomen, mensen die zeker niet allemaal het jaar 2020 zullen halen. De discussie is er niet minder fel om. Overheden kunnen niets doen aan de verdergaande individualisering van de samenleving, zo luidt stelling drie in de discussiecorner Sociale Kwaliteit. Daar is een oudere dame het mee eens. Ze verhaalt van de eenzaamheid die veel leeftijdgenoten in Zwartsluis moeten doorstaan als gevolg van die individualisering

Na twintig minuten moeten de aanwezigen wisselen van discussiecorner. Een grote groep belandt in de hoek van de Economie. In het landelijk gebied is een sterke impuls van de werkgelegenheid nodig om een daling in de agrarische sector op te vangen, klinkt stelling 2. Daar zijn de meesten het helemaal mee eens. “De jongeren trekken weg of raken werkloos. In de Kop van Overijssel, en dat is toch landelijk gebied bij uitstek, is meer dan een kwart van alle jongeren zonder werk. Dat is toch vreselijk”, zegt een deelnemer aan de discussie. Hij krijgt bijval: “Al die artsen en advocaten uit de Randstad, die onze boerderijen opkopen en er een tweede huis van maken, daar zouden ze wat aan moeten doen. We staan zo straks wel in de file, maar hebben geen agrarische grond en werk meer.”

Het is niet alleen schoon en groen of economische groei, zegt een oudere man. “Je kunt best groeien en toch een groene provincie blijven.” In zijn optiek gaat het er om dat ook de kleinere plaatsen, zoals Giethoorn en Staphorst, de mogelijkheid krijgen economisch uit te breiden. “Op die manier kun je de verpaupering van het platteland tegengaan en de jeugd in je dorpen houden.”