Joodse godsdiensttwist opgelost

De Israelische premier Netanyahu is erin geslaagd een voorlopige uitweg te vinden uit de theologische ruzie tussen het orthodoxe en het liberale jodendom over het recht op het uitvoeren van bekeringen in Israel.

TEL AVIV, 21 JUNI. Een wetsvoorstel van de Israelische religieuze partijen om uitsluitend het orthodoxe rabbinaat het recht op bekering toe te kennen, is voorlopig van de baan. Daarmee is de angel uit een theologische ruzie tussen het orthodoxe en het liberale jodendom over het recht op het uitvoeren van bekeringen in Israel.

De religieuze partijen zullen dit wetsvoorstel echter wel in stemming brengen indien een petitie van de zijde van conservatieve rabbijnen bij het Hooggerechtshof in Jeruzalem niet voor 30 juni worden ingetrokken. In deze petitie wordt de monopoliepositie van het orthodoxe rabbinaat inzake bekeringen aangevochten. Gisteren zag het ernaar uit dat beide partijen in deze godsdiensttwist na tussenkomst van Netanyahu bereid zijn naar de status quo ante terug te keren.

Volgens het coalitieakkoord van de religieuze partijen met Likud hebben de eerste het recht de positie van het orthodoxe rabbinaat in Israel te versterken. Een wetsvoorstel (gok hahamara) van die strekking heeft tot een storm van protest in de diaspora, in het bijzonder in de VS geleid. Aanname ervan door de Knesset, het parlement, zou betekenen dat door conservatieve en reform-rabbijnen in het buitenland uitgevoerde bekeringen in Israel niet worden erkend. De wet in haar huidige vorm omzeilt dit probleem. De minister van Binnenlandse Zaken en niet een rabbinale rechtbank heeft zeggenschap in deze materie.

Het Amerikaanse jodendom, waarvan negentig procent conservatief en/of reform is, kwam tegen de voorgestelde wetswijziging in opstand. Amerikaanse rabbijnen van deze stromingen waarschuwden voor een onherstelbare breuk in het wereldjodendom waarvan de staat Israel uiteindelijk in politiek en economisch opzicht de gevolgen zou moeten dragen. Zij zeiden dat het wetsvoorstel hen buiten het jodendom plaatst. Israelische diplomaten in de VS stuurden alarm-telegrammen naar Jeruzalen over snel teruglopende giften voor Israel. Ook lieten zij Jeruzalem weten dat aanname van de wet AIPAC, de pro-Israelische lobby op Capitol Hill, zou verzwakken.

Netanyahu, met zijn Amerikaanse achtergrond, heeft deze waarschuwingen ter harte genomen. Deze week nodigde hij leidende conservatieve en reform rabbijnen met spoed naar Jeruzalem voor spoedberaad om een scheuring in het joodse volk te voorkomen. “Ik wil niet dat dit jaar de geschiedenis zal ingaan als het jaar waarin het joodse volk in stukken werd gescheurd”, zei hij donderdag. Hij zei ook de reform en conservatieve joden als een integraal deel van het joodse volk te beschouwen. Volgens hem hebben alle partijen in een grote theologische debat over het recht op bekering Israel geldige argumenten. In kringen van de liberale joodse wereld wordt het bereikte compromis als een overwinning gezien omdat nu de weg openblijft voor erkenning van niet-orthodoxe bekeringen in Israel, die in het buitenland zijn verricht.

De Israelische orthodoxe partijen hebben het nogal moeilijk met het missen van een kans de status quo in hun voordeel om te buigen. Dat de joodse wereld in beweging is, niet alleen in de diaspora maar ook in Israel, bleek eind deze week toen een reform-rabbijn een huwelijk tussen twee lesbiënnes inzegende. Voor de orthodoxe partijen is dat provocerende ketterij. Ook conservatieve rabbijnen, die dichter bij de orthodoxie staan dan de reform-beweging, hebben gisteren dit huwelijk scherp veroordeeld. Volgens hen is de reform-beweging daarmee over de rode lijn gegaan en speelt zij de anti-vernieuwingsemoties bij de orthodoxe rabbijnen in de kaart.

De sensationele onthulling van Raful Eitan, leider van de Tsomet-partij, minister en ex-chefstaf, twee geleden dat hij geen jood is, heeft geen storm van verontwaardiging ontketend. In een vraaggesprek met de krant Ma'ariv zei Eitan dat zijn uit Rusland naar Palestina gekomen ouders sabbatisten waren en dat hij zelfs een non in de familie heeft. Hij heeft zich nooit laten bekeren maar wel zijn tweede huwelijk vorig jaar laten voltrekken door opperrabbijn Israel Lau. Hoe deze goy (niet-jood) door de mazen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en ook het leger is geslipt, is een raadsel.