Harediem

In zijn artikel 'God tegen Zion' (Z 14 juni) maakt Salomon Bouman een correcte observatie: de joodse bevolking van Israel polariseert. Het is echter betreurenswaardig dat het artikel zo eenzijdig en tendentieus is geschreven dat de journalistieke waarde ervan goeddeels verloren gaat.

De harediem (charediem zou in het Nederlands een betere spelling - het is ook Har Choma) zijn, in tegenstelling tot wat Bouman schrijft, geen 'sekte'. Het woord 'charediem' dient als verzamelnaam voor de orthodoxe joden die zich niet met het seculier politiek zionisme vereenzelvigen. Te stellen dat deze verzameling van allerlei groepen en stromingen een sekte zou zijn, is onjuist. Slechts een kleine groep, waarvan inderdaad velen in de Jeruzalemse wijk Me'a Sje'ariem wonen, is werkelijk demonstratief anti-zionistisch. Dat de internationale pers zich concentreert op deze vrij kleine groep leidt tot het misverstand dat alle charediem anti-zionistisch en anti-westers zouden zijn.

Helaas getuigen veel observaties van de heer Bouman van weinig tolerantie voor het niet-seculiere bevolkingsdeel en van een drang tot generaliseren. Als een orthodoxe jood er voor kiest zijn kinderen een langdurige 'theologische opleiding' te laten volgen, dan is dat zijn goed recht en niet iets om schamper over te doen. Nog afgezien hiervan zijn er wel degelijk veel charediem met een beroepsopleiding. Had Bouman zijn overhaaste constateringen gedaan over gesloten christelijke gemeenschappen in Nederland, dan zou dat weldra worden veroordeeld.

De orthodoxie in Me'a Sje'ariem, die in het artikel zo ontluisterend wordt beschreven, was eerder in het land dan de seculiere bevolking van Tel Aviv en andere grote steden. Al in de achttiende eeuw vestigden zich volgelingen van rabbijn Eliahoe Kramer (de Gaon van Wilna) in Israel, dat is anderhalve eeuw voor de eerste seculiere immigratiegolf van rond 1880. Van deze authentieke gemeenschap eisen dat die zich aanpast aan westerse mores is dientengevolge misplaatst.

Er zijn momenteel in Israel vanuit theologisch gezichtspunt drie bevolkingsgroepen: seculieren, religieus-zionisten (Yigal Amir was overigens een religieus zionist en géén charedi) en charediem. Deze groepen polariseren beangstigend snel, maar de seculiere bevolking doet daar net zo hard aan mee als de orthodoxie, hoewel Bouman dat in zijn artikel onder het vloerkleed veegt. De traditie vermeldt dat de Tweede Tempel werd verwoest vanwege haat zonder reden (sin'as chinnom) en dat de Messias zal komen dankzij liefde zonder reden (ahavas chinnom). Wil de bevolking van Israel het land behouden, dan is wederzijdse tolerantie (of liever nog: wederzijds respect) de enige oplossing. Het moet evenwel van alle kanten komen.