Grioekenland; Nazaten Papandreou hebben over alles ruzie

Het is een jaar geleden dat de 78-jarige Griekse oud-premier Andreas Papandreou na een maandenlange ziekte overleed. Morgen wordt dit, zo goed en zo kwaad als dat gaat, herdacht. De kwaadheid heeft het afgelopen jaar overheerst en de Grieken werden bijna dagelijks geconfronteerd met de meest vreemdsoortige ruzies die zich tussen zijn geestelijke en materiële erfgenamen afspeelden.

De figuur van de weduwe, de nu 43-jarige Dimitra Lianis, stond daarbij doorgaans centraal. Aan de andere kant bevonden zich de vier kinderen uit het voorgaande huwelijk van Andreas en ook nog een in Zweden verwekte en later geëchte dochter, Emilia Nieblum (27), die zich met succes heeft laten betrekken bij de strijd om de erfenis.

Het zou te ver voeren, alle details van deze juridische strijd op te roepen. Het gaat vooral om een huis dat Andreas en Dimitra hadden verkocht om hun drie maal duurdere villa in Ekali te kunnen betrekken en dat later van de 'kinderen' bleek te zijn. Maar de Grieken hebben zich naar behoren verlustigd in deze familie-affaire, zoals ze ook goed op de hoogte zijn van alle strubbelingen tussen Dimitra en de 'kinderen' die zich het afgelopen jaar hebben voorgedaan rondom het graf: wat daar moest groeien, begonia's of iets anders, of er een grafmonument moest komen - reeds vervaardigd - dan wel een eenvoudige marmeren plaat, zoals Andreas zelf zou hebben gewenst, en nog vele zaken meer. Het is tenslotte de marmeren plaat geworden, waarbij de verzoenende rol die de oudste zoon Jorgos - plaatsvervangend minister van Buitenlandse Zaken - heeft gespeeld, beslissend heeft gewerkt. Deze diplomaat is ook in andere kwesties sussend opgetreden, zoals in die van de 'Stichting Andreas Papandreou' die nog moet gaan functioneren en waarin Dimitra een levenslange positie wil gaan bekleden. Dimitra's tegenpool is de felle echtgenoot van dochter Sofia, Theodoros Katzanévas, die nog deze week verklaarde “over deze persoon (Dimitra) geen woord meer te willen horen”.

Het is ook grotendeels Jorgos' prestatie dat er morgenochtend in de Metropoolkerk en later op het graf een herdenkingsdienst wordt gehouden waarbij alle partijen worden verwacht, net als een jaar geleden bij de begrafenis. Maar bij de tweede herdenking, van morgenavond in het concertgebouw, wil Dimitra niet verschijnen. Ze vindt deze te 'besloten' en is er ook op tegen dat de componist Xarchákos eigen muziek en muziek van Theodorakis zal dirigeren. Dat laatste is inderdaad een beetje vreemd, want deze beroemde musici hebben Papandreou tijdens zijn leven verwoed bestreden.

Eerste minister Kostas Simitis zal zondagavond de grote toespraak houden. Ook dit moet de ergernis van Dimitra oproepen, want er komen steeds meer getuigenissen dat er tussen beide mannen een diepe haat groeide gedurende het laatste jaar van Andreas' leven. Dit wordt ook gezegd door Dimitra's eigen neef, Jorgos Lianis, die als eerste een boek over Andreas liet uitgeven: 'De Laatste Leider'. Dit en het volgende jaar zullen er nog minstens vier boeken over Andreas verschijnen, waaronder één van Dimitra ('Mijn eigen Andreas' zal het waarschijnlijk heten) en misschien één van zijn voorgaande acht echtgenoten, Margaretha. En in Amerika is een film over hem in de maak.

Dimitra is niet de enige die zich afzet tegen de figuur van Simitis, in veel opzichten Andreas' tegenpool. Er is in de regerende PASOK een grote sector die vreest dat Simitis van de door Andreas opgerichte partij een heel andere gaat maken. In Brussel drukte de EU-commissaris Christos Papoutzis nog deze week de vrees uit dat de PASOK gaat 'ontpapandreïseren'. En een ander lid van wat vroeger 'Andreas' hofhouding' werd genoemd, Andonis Livanis, zei veelbetekenend, maar ook wat raadselachtig: “Juist de grote afwezigheid van de Leider maakt dat hij er nog is.”

Het wordt met de dag duidelijker dat Dimitra Papandreou een eigen politieke rol wil gaan spelen. Die van Evita Peron, spotten de kranten die haar het vijandigst zijn gezind. Vermoedelijk wil zij de oppositie binnen de PASOK gaan leiden, maar haar persoonlijke aanhang lijkt vooralsnog miniem. De aandacht die ze van de media krijgt, is daarentegen grenzeloos, en daar blijkt zij ook steeds op uit te zijn. Elk van haar verklaringen krijgt ongebreidelde aandacht, en ook haar boek zal wel gaan lopen als een trein.

Ze zou haar zaak echter totaal torpederen als ze haar postume trouw aan Papandreou zou verzaken en in zee zou gaan met de acteur Kostas Spyropoulos, zelf de veel jongere partner van wijlen de nationale actrice, Aliki Vouyouklaki. Over hun gemeenschappelijke reis naar Parijs raakten de Atheense kranten niet uitgeschreven, maar daarna trad een stilte in. Dimitra is nu weer, vóór alles, de weduwe.