Van Wely grote afwezige op NK schaken

ROTTERDAM, 20 JUNI. Lang geleden dat het schaakkampioenschap van Nederland in Rotterdam werd gespeeld. Het was in 1936 en Salo Landau werd toen kampioen. Euwe deed niet mee, want die was toen wereldkampioen en vond dat genoeg.

Na drie jaar Amsterdam heeft het kampioenschap een nieuwe sponsor gevonden in Rotterdam, Broekhuis computertrainingen, en het wordt nu vanaf morgen gespeeld in het Maasgebouw, bij het Feyenoordstadion. Drie jaar geleden gaf de Amsterdamse schaakbond nog een jubileumboek uit onder de trotse titel Amsterdam schaakstad. Sindsdien zijn alle grote schaakevenementen uit deze schaakstad verdwenen.

Het kampioenschap van dit jaar is zeer sterk bezet. Van de twaalf deelnemers zijn er negen grootmeester. Alle kampioenen van de jaren negentig zijn aanwezig: Jeroen Piket, Paul van der Sterren, Ivan Sokolov en Jan Timman, de huidige kampioen. Van de Nederlandse topspelers is er maar één die niet meedoet en dat is net de man die op de wereldranglijst het hoogst staat van allemaal: Loek van Wely.

Er werd aanvankelijk gezegd dat Van Wely rust wilde nemen tot augustus. Zorgwekkende mededeling. Hij houdt ervan om na de prijsuitreiking van het ene toernooi meteen het vliegtuig in te stappen op weg naar het volgende. Als de onvermoeibare Van Wely rust wilde nemen, dan moest er wel iets verschrikkelijks met hem aan de hand zijn.

Gelukkig is dat niet het geval, hij verkeert in goede gezondheid, maar hij is boos op de KNSB. Vorig jaar deed Van Wely niet mee aan het kampioenschap omdat hij secondant was van de Amerikaan Gata Kamsky tijdens diens wereldkampioenschapsmatch tegen Karpov. De bond vond dat Van Wely het kampioenschap te laat had afgezegd en legde hem een boete op van 4.500 gulden. Van Wely betaalde knarsetandend en hij was nijdig omdat hij vond dat de bond aan de buitenwereld een verkeerde voorstelling van zaken gaf over de gesprekken die aan zijn afzegging vooraf waren gegaan. Nu mokt hij in zijn tent. “Boontje komt om zijn loontje“, zei hij deze week in het Rotterdams Dagblad. Er is wel erg veel kwaad bloed gezet. Van Wely zei in dat interview ook dat hij niet in een slangenkuil wenste te spelen en dat er bij het kampioenschap veel giftige mensen rondlopen. Daar bedoelt hij zeker niet zijn collega-schakers mee.

Het is jammer. Op de laatst verschenen wereldranglijst, die geldig is vanaf 1 juli, heeft Van Wely zijn positie weer verbeterd en staat hij nu 22ste, met 2.655 ratingpunten. De volgende in Nederland wonende schaker op de ranglijst is Ivan Sokolov, die 35ste staat en nog maar kort geleden veel betere tijden beleefde. Sokolov, Piket, Predrag Nikolic en Timman staan op de ranglijst vlak bij elkaar. Zij zijn de favorieten op dit NK.

Nikolic doet dit jaar voor het eerst mee. Hij is afkomstig uit Sarajevo, kwam vier jaar geleden naar Nederland en woont in Oegstgeest. Dit alles heeft hij gemeen met Sokolov. Zowel Sokolov als Nikolic zijn op olympiades en andere landenwedstrijden steeds voor Bosnië blijven spelen. Maar terwijl Sokolov al gauw in de gaten had dat hij niet naar Sarajevo wilde terugkeren, is Nikolic altijd van plan geweest om weer in zijn vaderland te gaan wonen als daar de vrede was weergekeerd. Het was een reden voor hem om nooit aan het Nederlands kampioenschap mee te doen. Hij wilde in de periode van zijn ballingschap enige afstand bewaren tot het Nederlandse schaakleven en de autochtone Nederlanders niet voor de voeten lopen. Nu heeft hij zich toch over laten halen. Hij zegt dat er geen conclusies uit getrokken moeten worden, dat hij voor Bosnië blijft spelen en dat zijn positie niet veranderd is. Toch ligt het voor de hand te denken dat zijn deelname laat zien dat voor Nikolic de vreedzame multi-culturele Bosnische samenleving waarnaar hij wilde terugkeren, verder weg ligt dan hij gehoopt had.

Friso Nijboer heeft op de wereldranglijst een grote sprong voorwaarts gemaakt van vijftig ratingpunten en staat nu op de gedeelde 61ste plaats. Een fraai succes, maar hij zelf zal het heel gewoon vinden, want hij is het vleesgeworden optimisme. Weinigen zullen denken dat hij de vier favorieten voorbij zal kunnen komen. Bij die weinigen hoort ongetwijfeld Friso Nijboer. Zijn scherpe stijl maakt dat hij van iedereen winnen kan als het goed met hem gaat en het afgelopen half jaar is het heel goed gegaan.

De andere deelnemers zijn John van der Wiel, Paul van der Sterren, Genna Sosonko (drie kampioenen van vroeger) Roberto Cifuentes (de al lang in Nederland wonende Chileen), Li Riemersma (volgens Van der Wiel een Chinees) en de debutanten Karel van der Weide en Erik van den Doel.

Toen Jan Timman vorig jaar na de beslissingsmatch tegen Sokolov voor de negende keer kampioen van Nederland was geworden, zei hij dat hij goede moed had om het record van Euwe te breken, die dertien keer kampioen werd. Timman is erg wisselvallig de laatste jaren. Hij daalde diep op de wereldranglijst, klauterde weer wat omhoog en blijft fraaie resultaten afwisselen met voor een man van zijn stand onbetamelijke wanprestaties. Samen met Sokolov speelde hij de afgelopen weken in een toernooi in Malmö. Het resultaat was voor beiden redelijk, maar niet opzienbarend. Ze deelden met een paar anderen de tweede plaats, achter de Zweed Hellers. Misschien kan de Rotterdamse omgeving Timman inspireren. Het laatste grote schaaktoernooi in Rotterdam was het World Cup toernooi van 1989. Timman won het schitterend, met een vol punt voorsprong op nummer twee, Anatoli Karpov.