Strijd om Duitse goudschat voorbij

BONN, 20 JUNI. De twee belangrijkste financiële titanen in Duitsland hebben hun strijd om de goudschat bijgelegd. Minister Theo Waigel (CSU) van Financiën heeft zijn plan ingeslikt om de goud- en deviezenvoorraad nog dit jaar te herwaarderen zodat hij de opbrengst kon gebruiken om aan de criteria voor de euro te voldoen.

Gistermiddag kwamen Waigel en Bundesbankpresident Hans Tietmeyer overeen, dat de goudvoorraad pas in 1999 opnieuw zal worden gewaardeerd. De deviezenreserve van dollars wordt weliswaar dit jaar geherwaardeerd, maar Waigel kan de opbrengst pas in het voorjaar van 1998 incasseren.

De extra miljarden die vrijkomen kan hij dus niet gebruiken voor de vervulling van de criteria voor de Europese Economische en Monetaire Unie (EMU). De Europese landen hebben immers afgesproken dat 1997 als het jaar geldt waarin wordt vastgesteld welke landen aan de EMU-voorwaarden voldoen.

De herwaardering van de dollarvoorraad zal Waigel, volgens becijferingen van economische experts, volgend jaar zeker 11 tot 13 miljard opleveren. De dollars zijn nu gewaardeerd tegen de extreem lage koers van 1,3620 mark. Hoewel de dollar momenteel meer dan 1,70 mark noteert, zal de Bundesbank naar verwachting uitkomen op een waardering tussen de 1,50 tot 1,60 mark, becijferen valutaspecialisten in Frankfurt.

Met het bereikte akkoord is een eind gekomen aan de pijnlijke goudstrijd, die de reputatie van Duitsland geen goed heeft gedaan. Minister Waigel en bankpresident Tietmeyer waren al maanden met elkaar in gesprek over de herwaardering van het goud en de deviezen, omdat het Europees Monetair Instituut in Frankfurt hierom had verzocht. Met het oog op de invoering van de EMU in 1999 zouden alle EU-lidstaten hun voorraden op marktprijzen moeten herwaarderen.

De gesprekken liepen vorige maand plotseling uit de hand nadat Waigel met een belastingtegenvaller van 18 miljard te kampen kreeg en de Bundesbank onder druk zette de opbrengst van de goud- en dollarwaardering nog dit jaar aan Financiën over te maken. Duitsland dreigde door de toch al alarmerende stijgende overheidstekorten de EMU-criteria anders helemaal niet te halen.

In Waigels honger naar geld, werd in korte tijd veel porselein gebroken. Waigel vloog met een helikopter naar Frankfurt om de Bundesbank het mes op de keel te zetten, maar het bankbestuur verwierp het voorstel om iedere zweem van 'creatief boekhouden' te voorkomen. Waigel, die zich gesteund wist door bondskanselier Helmut Kohl en de hele coalitie van CDU/CSU en FDP, zei laconiek dat hij zijn plan toch zou doorzetten. Als de minister wilde, kon hij de bank op de knieën krijgen en via een wetswijziging dwingen zijn voorstel uit te voeren.

Waigel voelde wel voor een krachtproef om te testen wie het in het land voor het zeggen had. “De Bundesbank mag het laatste woord hebben op het gebied van monetair beleid, het parlement beslist over de wetgeving”, liet Waigel weten.

Maar zijn politieke scherpslijperij kwam de coalitie duur te staan. Hoon, spot en ongerustheid kreeg de regering-Kohl over zich heen. Het 'morele gezag van Duitsland' stond op het spel.

De greep naar het goud stuitte ook bij de politieke achterban van Kohl en Waigel op hevige kritiek. De coalitie, die toch al grote financiële problemen heeft, kon zich een probleem met Bundesbank helemaal niet permitteren, luidden de reacties. De oppositie zag zijn kans schoon en bracht de kwestie aan de orde in de Bondsdag, waar Waigel op het nippertje een motie van wantrouwen overleefde nadat hij een dag tevoren de Bundesbankpresident had aangeboden de strijdbijl te begraven.

Een glansrijke overwinnaar levert de goudstrijd niet op. Met het akkoord is de autonomie van de Bundesbank bevestigd en Waigel kan in zijn begroting voor volgend jaar rekening houden met de dollaropbrengst. Maar de Europese Musterknabe heeft een deuk opgelopen.