De domme kracht van breekijzer

Beeldridder Pieter Storms is niet te vertrouwen. In zijn programma Breekijzer op SBS6 krijgt de kijker met stotende muziek in razende vaart een aantal gevallen van schrijnend onrecht te zien en de pogingen van Storms om de nood voor het oog van de camera op te lossen. Zijn kersenrode batmobile met donkere ruiten is vaak in beeld, evenals zijn gezicht, de commerciële Robin Hood. Maar het hele verhaal wordt zelden verteld. Wederhoor is mondjesmaat.

In plaats daarvan zijn er veel duw- en trekscenes bij ingangen van grote, ongenaakbare kantoorgebouwen. Amusement dus. Het is natuurlijk leuk om te zien hoe overvallen bureaucraten hun woede proberen te verbergen achter een starre glimlach. Net goed, denkt de kijker. Toch weten ze zich steeds beter te verschansen. De Amrobank vaardigde bij de uitzending gisteravond een facilities manager af, een nette meneer in pak, die voor koffie kon zorgen maar niet op het geval kon ingaan. Belaagde regelaars schakelen steeds vaker de politie in om Storms met de harde hand te verwijderen.

Neem het geval van de huisarts Marcel Menko in Raalte, dat gisteravond werd behandeld. Hij werd nooit vervangen door zijn collega's en moest dertien nachten per twee weken nachtdienst draaien. Slechts een avond in de week had hij een paar uur vrij. Er woonden twee andere huisartsen in Raalte die hij niet eens kende en die geen regeling hadden. Waarom eigenlijk? Heeft hij ze nooit opgebeld?

Of zijn ze boos om de een of andere reden? Storms doet geen enkele poging om de deze vragen te beantwoorden. We krijgen de andere huisartsen niet te zien. We horen niet hoe vervanging normaal wordt geregeld en of daar hogere instanties voor verantwoordelijk zijn. Zou Menko niet in deeltijd kunnen werken? We weten het niet.

Storms checkt zijn verhalen niet kapot en hij spoedt zich met de overspannen huisarts en diens vrouw per minibus naar de Landelijke Huisartsenvereniging die het probleem maar moet oplossen. Niet wordt uitgelegd of deze vereniging competent is om Menko's probleem op te lossen. Hij stormt de balie voorbij en wordt toegelaten tot de woordvoerder die hem dringend de deur wijst. Met hun gele jekkers nog aan staan de huisarts en zijn vrouw er bedremmeld bij. Later verschijnen twee politie-agenten en protesterend moet de held zich terugtrekken. Nog steeds werkt Menko dag en nacht. Een breekijzer blijkt een dommekracht.

Het volgende geval is herkenbaarder. Een man krijgt zijn verzekering niet uitbetaald, terwijl hij door hernia arbeidsongeschikt is geworden.

De maatschappij, UAP, heeft namelijk ontdekt dat hij zeven jaar eerder zeventien dagen lang wegens stress op bed heeft gelegen. Na zijn schadeclaim wegens hernia had de man nog een aantal formulieren en vragen voor zich gekregen. Toen had hij zijn stressgeval eerlijk opgebiecht. Maar dat had hij niet gezegd bij het afsluiten van de verzekering. Hoera denkt de verzekering dan, geen uitkering. Wie feiten vergeet, moet dus consequent blijven en ze niet later alsnog melden.

Toch blijven de omstandigheden rond de stress duister. Storms kan niet verwachten dat de mensen die hij overvalt meteen weten over welk geval het gaat. Zijn aanklacht tegen de verzekeringen was effectiever geweest als hij informatie had willen brengen in plaats van show. Nu moet de man alsnog naar de advocaat om zijn recht te krijgen.

De van de BBC overgenomen formule van KRO's “Ook dat nog” is geschikter als aanklacht tegen gevoelloze bureaubobo's. Redacteuren zoeken de zaak tot de bodem uit. Tekstschrijvers verwerken de gegevens in een helder, grappig dialoogje tussen acteurs. Het probleem wordt ook in een ruimer verband geplaats.

De praktijken van Breekijzer werpen de vraag op of de camera overal moet kunnen penetreren. Wie zich voor de tv-lichten verstopt, heeft zeker iets te verbergen. Maar voor de camera slaan mensen dicht of doen ze zich anders voor.

Misschien zijn er persoonlijke details die de instantie niet mag openbaren. Of gaat het om bekende querulanten? We horen het niet. De televisie kan de regie van rechtszittingen overnemen, zoals bij O.J. Simpson. De ster die Breekijzer in het glas slaat, maakt onzichtbaar wat zich werkelijk afspeelt.