Parkeerapen

Je komt met je afgeladen winkelwagentje de supermarkt uit en loopt over de volle parkeerplaats op je auto af. Het is zaterdagmiddag en overal is het vreselijk druk. Op het moment dat je de achterklep opent om de boodschappen over te zetten, komt er een auto aanrijden, die - gebrand op jouw parkeerplaats - met draaiende motor blijft staan wachten. In zo'n geval zet je er toch zeker wat extra vaart achter, nietwaar? We willen immers allemaal zo snel mogelijk dat vervelende boodschappen doen achter de rug hebben en terug naar huis.

Tenminste dat denken we. Onderzoek van twee psychologen van Penn State University heeft aangetoond dat als we echt in zo'n situatie worden geplaatst, we niet veel beter zijn dan apen die hun territorium verdedigen. Hoewel de parkeerplaats voor algemeen gebruik is, is die plek toch even van ons, zelfs wanneer die op dat moment strikt genomen geen waarde meer heeft. En dat geldt helemaal wanneer de andere bestuurder zijn ongeduld laat blijken door te toeteren, want dan doen we alles juist extra langzaam.

In de studie werd eerst een groep bestuurders gevolgd die een parkeerplaats verlieten, waarbij het gedrag van degenen die daarbij 'gestoord' werden, vergeleken werd met de reacties van hen die geen last hadden van een andere auto. Vervolgens werd - bij een ongeveer even groot aantal bestuurders - 'actief' ingegrepen door om en om een auto, al dan niet toeterend, te laten naderen. In beide situaties bleken vertrekkende bestuurders er significant langer over te doen wanneer een andere auto stond te wachten. Ten slotte werd aan honderd bestuurders een aantal vragen over hun gedrag onder dergelijke omstandigheden voorgelegd. Bijna iedereen gaf te kennen altijd zo snel mogelijk plaats te maken, hoewel de praktijk dus heel anders uitwees. Verder trad nog een opvallend verschil tussen mannen en vrouwen aan het licht: wanneer er een dure auto staat te wachten, verlaten mannen hun parkeerplaats aanmerkelijk sneller.

Overigens is het nu gesignaleerde territoriale gedrag niet alleen karakteristiek voor mensen die auto rijden, hetgeen verstokte fietsers en gebruikers van het openbaar vervoer wellicht zouden kunnen denken. Eerder onderzoek door dezelfde onderzoeksgroep wees al uit dat we bijvoorbeeld in telefooncellen of openbare bibliotheken allemaal even primitief reageren.