Neergestorte DC3 'Dakota' was te zwaar beladen

ROTTERDAM, 19 JUNI. De DC3 'Dakota' die op 25 september vorig jaar verongelukte op een zandbank in de Waddenzee, was te zwaar beladen. Dat was niet de eerste keer. Eigenaar Dutch Dakota Association (DDA) heeft het toestel jarenlang laten vliegen terwijl het overbelast was. Volgens deskundigen heeft de overbelasting niet direct geleid tot het ongeluk, maar zijn de 'vlieg-eigenschappen' van het toestel er wel nadelig door beïnvloed.

Dit bleek gisteren tijdens een openbare hoorzitting van de onafhankelijke Raad voor de Luchtvaart in Amsterdam. Een groot aantal nabestaanden van de bij de ramp omgekomen 32 inzittenden was de hele dag aanwezig. Voorzitter E.R. Müller van de Raad voor de Luchtvaart verwacht dat het eindrapport over drie maanden klaar zal zijn.

In het vooronderzoek hadden onderzoekers B. Groenendijk en technische deskundigen uit het buitenland al aangetoond dat een drijfstang van de 'Dakota' defect was geraakt, zeer waarschijnlijk als gevolg van onvoldoende smering. Het metaal beschadigde de linkermotor.

Toen de bemanning vervolgens de motor uitschakelde en de propeller in vaanstand (ruststand waardoor zo weinig mogelijk weerstand optreedt) wilde zetten, mislukte dat drie keer achter elkaar. Een zuigertje in het vaanstand-mechanisme was komen vast te zitten. De onderzoekers veronderstellen dat dat een gevolg is van het gebruik van moderne smeerolie. Het rubber van (oude) originele onderdelen zou daar verkeerd op reageren.

Uit later verricht onderzoek door het Nationaal laboratorium voor Lucht- en Ruimtevaart blijkt nu dat het 'antieke' toestel 260 kilo boven het maximaal toegestane startgewicht van 11.800 kilo zat. De Dakota vervoerde 26 passagiers en zes bemanningsleden. Reeds in 1984 heeft het ministerie van Verkeer en Waterstaat het maximum verlaagd, uit zorg over de motoren van het vliegtuig.

De DDA, die zichzelf beschouwt als hobbyclub van Dakota-enthousiastelingen, wilde het door henzelf opgeknapte en onderhouden toestel zo vaak mogelijk in de lucht hebben. Aanvankelijk ging het om 200 uren per jaar, voor de laatste vlucht was dat al meer dan verdubbeld. De verlaging van het startgewicht betekende voor de DDA extra kosten, omdat er tijdens een vlucht naar het buitenland minder brandstof kon worden ingenomen. Daardoor was telkens een (kostbare) tussenstop nodig.

De overbelasting geschiedde volgens de DDA-getuigen niet bewust. Het hoofd operations van de club gaf gisteren toe “nooit te hebben geweten” dat het gemiddelde standaardgewicht voor een passagier in de afgelopen jaren is toegenomen. Als gevolg hiervan heeft de 'Dakota' regelmatig gevlogen met te veel mensen aan boord.

Uit de verhoren werd eveneens duidelijk dat de bemanning op de rampvlucht geen enkele training heeft gehad om ernstige storingen zoals deze de baas te worden. “In de checklist was bijvoorbeeld niet opgenomen dat moet worden gecontroleerd of de vaanstandkknop goed staat”, aldus L. Sypkens. Hij is piloot en gespecialiseerd in human factors, het menselijk handelen in hectische situaties. Sypkens had vastgesteld dat de meest ervaren piloot, die niet aan de knuppel zat, tijdens de storingen te veel tijd moest besteden aan radioverkeer met vliegbasis De Koog bij Den Helder. De piloot moest daarvoor “allerlei handelingen op een onhandige plaats verrichten”. De DDA heeft inmiddels besloten hier verandering in te brengen.

De vereniging, die veel sponsors uit het bedrijfsleven heeft en onder de duizenden leden ook veel piloten telt, wil in de naaste toekomst weer met een DC3 'Dakota' gaan vliegen. Volgens voorzitter A. Groeneveld van de DDA wordt dan ook een ander vooroorlogs toestel, de 'Skymaster' ingezet voor passagiersvervoer.

Het ministerie van Verkeer en Waterstaat geeft hier voorlopig geen toestemming voor. De minister wil voor het vliegen met deze hobby-toestellen dezelfde eisen laten gelden als voor de gewone burgerluchtvaart. Voor het gebruik van 'antieke' toestellen zijn in het verleden ontheffingen verleend, maar de organisaties gingen steeds meer passagiers, zoals gasten van sponsors, vervoeren. De ontheffing van de DDA is niet verlengd. De verwachting is dat de Tweede Kamer na de zomer de plannen voor de historische luchtvaart zal kunnen behandelen.