'Mensonterende behandeling van arrestanten'

AMSTERDAM, 19 JUNI. Ruim driehonderd personen die de zondagavond voor de Eurotop in de Amsterdamse Spuistraat zijn gearresteerd op basis van artikel 140 van het Wetboek van Strafrecht (deelneming aan een criminele organisatie), hebben onder 'mensonterende' omstandigheden vastgezeten in huizen van bewaring in Zutphen, Hoogeveen en Heerhugowaard.

Dat stellen twaalf advocaten die de arrestanten vertegenwoordigen. Een aantal van hen heeft de arrestanten dinsdag bezocht. Zij verwachten namens de arrestanten in totaal “minstens 525 duizend gulden” wegens immateriële geleden schade van de staat te kunnen eisen, aldus mr. M. Wijngaarden.

Het grootste deel van de in totaal 609 personen die tijdens de Eurotop zijn gearresteerd, is woensdagmiddag vrijgelaten. Woordvoerder K. Wilting van de Amsterdamse politie schatte vanmorgen dat in Amsterdam nog 'ongeveer veertig' personen vastzitten. Hij verwacht dat de meesten van hen in de loop van vandaag eveneens vrijkomen.

“De balans is onthutsend”, aldus de advocaten van de arrestanten. Een deel van de personen die uiteindelijk in Hoogeveen terecht kwamen, heeft de eerste nacht volgens hen geboeid in een bus doorgebracht en kon niet naar de wc. Een andere groep verbleef die nacht zonder dekens buiten op een grasveld. Aan de buitenlanders onder hen is gezegd dat zij vóór hun voorgeleiding aan de rechter-commissaris geen recht op een advcocaat hadden.

Politiewoordvoerder Wilting wenste vanmorgen niet te reageren op de beschuldigingen van de advocaten. “Wij hebben in Nederland procedures om klachten in te dienen als men onheus is behandeld. Laat die mensen daar maar gebruik van maken.”

Volgens directeur K. Kranendonk van het huis van bewaring in Hoogeveen zijn de arrestanten ter plekke 'perfect' behandeld. “Ze zijn netjes op matrassen in een gymzaal ondergebracht en hebben desgewenst vegetarische maaltijden en buitenlandse kranten gekregen.”

In Heerhugowaard, waar de vrouwelijke arrestanten zijn vastgehouden, was volgens arrestanten sprake van seksuele intimidatie, kwam geen dokter waar dat nodig was en moesten de vrouwen overnachten in golfplaten barakken op de binnenplaats van de gevangenis. De advocaten werden hier ondanks uitdrukkelijk verzoek van de arrestanten om zo snel mogelijk een advocaat te zien pas dinsdagmiddag om 14.45 uur toegelaten. Het huis van bewaring in Heerhugowaard was vanmorgen onbereikbaar voor commentaar.

Volgens de wet is de politie verplicht elke inverzekeringstelling onmiddelijk te melden aan de piketcentrale. Omdat de uren van 12 uur 's nachts tot 9.00 uur 's ochtends daarbij niet meetellen, diende dat maandagmiddag om 15.00 uur te gebeuren. Dat was volgens politiewoordvoerder K. Wilting ook bij alle arrestanten uit de Spuistraat het geval.

“De piketcentrale wist dat meldingen naar ons zouden gaan, maar kreeg na de arrestaties in de Spuistraat nauwelijks meldingen binnen”, aldus advocaat M. Veldman. “Alle meldingen zijn in een envelop gedaan en naar een bureau voor rechtshulp gestuurd.” Veldman kreeg de meldingen pas dinsdagmorgen om 11.00 uur in zijn bezit. Toen zijn alle arrestanten onmiddelijk onder de twaalf advocaten 'verdeeld', aldus Veldman: “Voor die tijd weigerde de politie te vertellen waar ze zaten. 'Dat weten we niet', werd gezegd.” K. Wilting: “We hebben dat inderdaad aan niemand gemeld.”

Gisteren verzamelden de eerste vrijgelaten arrestanten zich met een aantal advocaten op de Amsterdamse Dam tijdens een bijeenkomst die door het Autonoom Centrum was georganiseerd. Arrestanten vertelden hier over hun detentie en advocaat M. Wijngaarden raadde iedereen aan een schadevergoeding te eisen. Het Autonoom Centrum meldde over 'honderden getuigenissen van wantoestanden' te beschikken en daarvan een zwartboek te zullen samenstellen.

De Vereniging Sociale Advocatuur Nederland (VSAN) eist een grondig onderzoek door een onafhankelijke organisatie naar de behandeling van de arrestanten en naar de juridische grond van alle arrestaties die tijdens de Eurotop in Amsterdam werden verricht.

Hoofdofficier van justitie in Amsterdam Vrakking sprak eerder van “een moeilijke klus” om de arrestanten daadwerkelijk voor lidmaatschap van een criminele vereniging te vervolgen.