Terre'Blanche krijgt zes jaar, ANC tevreden

JOHANNESBURG, 18 JUNI. De leider van de neo-nazistische Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB) in Zuid-Afrika, Eugene Terre'Blanche, is gisteren door een rechtbank in Potchefstroom tot zes jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens poging tot moord op een van zijn zwarte werknemers. Terre'Blanche werd op borgtocht vrijgelaten, in afwachting van de behandeling in hoger beroep.

Chris Eksteen, de landdrost van de regionale rechtbank van Potchefstroom, in het hart van Zuid-Afrika, achtte bewezen dat de 53-jarige Terre'Blanche in maart vorig jaar zijn werknemer Paul Motshabi met een hard voorwerp bewusteloos had geslagen. De rechter legde dit uit als poging tot moord. Terre'Blanche drijft een beveiligingsbedrijf in Ventersdorp, een van de bolwerken van de AWB. Motshabi liep door de aanval ernstig hersenletsel op en zal volgens artsen voor de rest van zijn leven gehandicapt blijven. Terre'Blanche werd ook schuldig bevonden aan een tweede geweldsdaad: in november 1996 sloeg hij zijn dorpsgenoot John Ndzima in elkaar, nadat deze bij de politie aangifte had gedaan van een inbraak door een blanke jongeman.

De rechter liet de AWB-leider gisteren op borgtocht vrij in afwachting van behandeling in hoger beroep. De rechtse activist mag Zuid-Afrika niet verlaten en het is hem eveneens verboden een vuurwapen te dragen.

Buiten de rechtbank betoogden groepen zwarten tegen Terre'Blanche, terwijl enkele van zijn aanhangers demonstratief met de AWB-vlag, die grote overeenkomsten met de nazi-vlag vertoont, zwaaiden. Binnen hoorde Terre'Blanche de uitspraak zwijgend aan. In april van dit jaar, toen de rechter hem voor de eerste maal schuldig bevond, sprong Terre'Blanche nog woedend op, bedreigde hij de onderzoeksbeambte en riep: “Hier komt oorlog van.”

De meeste politieke partijen hebben met instemming gereageerd op de veroordeling. Volgens het ANC is het een duidelijk signaal dat niemand boven de wet staat. De woordvoerder van de Nationale Partij zei dat het vonnis overeenkomstig de strafmaat is. Alleen de leider van de Boerestaat Party, Robert van Tonder, reageerde afwijzend op de uitspraak. “Dit is een grof schandaal en een smet op het eens zo goede rechtssysteem van Zuid-Afrika”, aldus van Tonder, wiens partij nauwe banden onderhoudt met de AWB.

Eugene Terre'Blanche vergaarde begin jaren negentig onder conservatieve Afrikaners veel aanhang in zijn streven naar een blanke 'volksstaat'. De AWB voorzag een bloedbad in de overgang van apartheid naar democratie. Terre'Blanche kreeg ongelijk en zag daardoor zijn aanzien en aanhang slinken. De AWB leed in 1994 verder gezichtsverlies toen de beweging poogde militair te interveniëren in een conflict in het toenmalige thuisland Bophutotswana. De interventie mislukte volkomen; enkele AWB-leden werden voor het oog van de camera's door zwarte militairen uit het thuisland afgemaakt.