Demonstrant niet altijd chaoot

Tientallen onofficiële demonstraties vergezelden de Eurotop. Verslag van de wereld Onder de Top. Tot slot: een beknopte typering van de chaoot - van mediagenieke hanenkam tot 'correcte' opvoeder.

AMSTERDAM, 18 JUNI. Demonstranten zijn er na ruim vierhonderd arrestaties dus toch nog genoeg. Om twee uur staan toch zo'n duizend mensen op de Dam en klinkt andermaal door de speakers een “Hallo allemaal, we staan hier weer tegen de EU!”. Het 'vredesdetachement' van de politie keuvelt opnieuw met te begeleiden demonstranten. Straks, na afloop, zullen zij zelfs een klein applausje krijgen.

Een soort 'moeder aller' Eurodemonstraties, daar leek de 'EU rot op'-betoging van gistermiddag nog het meeste op. Op touw gezet door wie de meeste acties van de afgelopen dagen organiseerden: het Autonoom Centrum en de ad hoc-groepen 'Juich ze toe', 'EU rot op', 'Platform naar een ander Europa' en 'Tegencontrole'. Nog één keer, tegen alles tegelijk dan maar: tegen een 'kapitalistisch Europa', tegen 'de vertrutting', tegen 'uitsluiting van vluchtelingen', tegen 'plundering van de Derde Wereld', tegen multinationals, en met name tegen het vasthouden van de arrestanten van de afgelopen dagen.

Een grimmige tocht vertrekt. Richting theater Carré, waar de demonstranten de persconferentie van EU-voorzitter Kok willen bijwonen, en steeds opgehouden door kordons van de Mobiele Eenheid. Maar de actievoerders zijn moe, het vredesdetachement is moe en de ME ook. Als op de Hobbemakade keer op keer een brug richting Carré door ME'ers wordt afgesloten, neemt het duwen en trekken even zorgwekkend toe. Eén gewonde wordt per dierenambulance afgevoerd: hond Benjo, die onder de hoef van een politiepaard zijn poot brak. De rekening gaat naar de gemeente. Daarvan klaart zijn actievoerende baas, aanvankelijk in tranen, aanzienlijk op.

Ter hoogte van de Ceintuurbaan zakt de spanning als een plumpudding in elkaar. Half vijf al, Carré blijft onbereikbaar, bijna niemand roept nog leuzen - dus terug naar de Dam. Daar vliegen al snel de plantjes uit het Eurotop-bloemenperk door de lucht. Agenten kijken toe, de ME blijft uit de buurt - nu geen actievoerders provoceren, iedereen mag bijna naar huis.

Wie precies op Internet de 'Chaosdagen' rond de Eurotop had aangekondigd, is nog altijd onduidelijk. Veel demonstranten werden sindsdien hoe dan ook met relschoppende 'chaoten' vereenzelvigd, vaak zeer tegen hun zin. Gisteravond riepen ze hun anti-EU-leuzen voorlopig voor het laatst. Met honderd man op weg naar burgemeester Patijn, om hem te 'bedanken', werden ze al snel tegengehouden door politie. Aanstaande zondag is in Amsterdam alweer een állerlaatste anti-EU-demonstratie gepland.

Tot slot, op basis van vijf dagen anti-top-acties, een beknopte typering van die zogenoemde 'chaoot'. Niet volkomen representatief, “maar dat is een chaoot nooit”, aldus een van hen.

De tv-chaoot. Echte hanenkam of gelegenheidshanenkam (hier en daar met gel in gewoon kapsel geknutseld). Draait joints en ligt graag ruggelings op het plaveisel. Maar voor alle kammen geldt: al voor aanvang van de demonstratie gretig gevolgd door televisiecamera's. Alleen dan even het recalcitrante imago bevestigen, bijvoorbeeld met geheven middelvinger. Daarna: snel weer liggen.

De autonome chaoot. Achterdochtig jegens de drie p's: politie, pers en politiek. Stelt zich voor met: “Noem me maar...” In bezit van - radicale - ideologie. Steunt dus illegalen, is redacteur van protestblad Ravage, runt krakerscafé Vrankrijk of maakt zich anderszins nuttig in het actiewezen. Vaak in zwart gekleed, draagt nog leren jassen met daarop de A van Anarchisme. Bij acties vaak met een donkere bril en capuchon getooid; de smeris loert altijd.

De gearriveerde chaoot. Heeft inmiddels een baan ('aio aan universiteit', 'computerprogrammeur', 'beleidsmedewerker'), en kinderen. Maar neemt vrij voor een goede actie. Voedt correct op. Zoals maandag bij het grenshospitium. Kind: “Mama, moet een hele oude vluchteling van bijvoorbeeld 93 ook in deze gevangenis?” Gearriveerde chaoot: “Ja schat. En dáárom blazen wij nu op toetertjes.”

De tempo-chaoot. Studeert politicologie, of filosofie, of sociologie. Pragmatisch ingesteld. Gehaast. Zegt bij arrestatie: “Maar ik heb morgen college.” Wat niet helpt. Durft na vrijlating niet meer goed te demonstreren. Kan zich langdurige opsluiting niet veroorloven want heeft een tempobeurs, en straks weer tentamen.

Ongewenste chaoot. De protochaoot is Duits en punker. Vernielzuchtig, schreeuwend, lastig, zonder idealen, zonder humor. Op de laatste demonstratie voldoen twee personen aan de meeste criteria - zij het Duits noch punk. Zij dragen schoongewassen Australian trainingspakken. Twee jongetjes van een jaar of vijftien, met gretige ogen. Waar zij komen vallen dranghekken om en krijgen verkeersborden een trap. Een agent slaat een arm om een van hen: “Gaan we het weer verpesten? Ik ken jou van Ajax.”