Van Agt ziet 'piepelnaakte keizer'

Volgens oud-premier Van Agt wordt het Verdrag van Amsterdam 'een compleet fiasco'. Zijn oordeel: “Het lijkt veel, maar het is niks: het is een piepelnaakte keizer”.

DEN BOSCH, 16 JUNI. Hij trekt alle registers van zijn retorica open als beschrijft hij het einde der dagen. “U zult zien een donker zwart gat. U zult zien een zeepbel die bij de eerste aanraking uiteenspat. U zult zien een luchtspiegeling aan een verre horizon.” Oud-premier Van Agt, voormalig ambassadeur van de Europese Unie in Washington en Tokio, recenseerde zaterdag op een CDA-bijeenkomst in Den Bosch de resultaten van de Europese top nog voor deze is gehouden. “Het lijkt veel, maar het is niks. Het is een vrijwel lege doos: hij is fraai verpakt, maar doe je hem open dan zit er niets in”, zo oordeelt hij.

De oud-premier weet ook hoe Nederland daar als voorzitter mee zal omspringen: “Onze onvolprezen Wim zal samen met de gegroefde Van Mierlo berichten dat er goede resultaten zijn geboekt. Daar is niks mis mee, dat zou ik waarschijnlijk ook hebben gedaan. Maar wat u zult zien, zijn de kleren van de keizer, een piepelnaakte keizer.” Van Agt ziet in Amsterdam in het beste geval alleen een afspraak over het zogeheten stabiliteitspact tot stand komen. Maar afspraken over veranderingen van de instituties van de Europese Unie zullen volgens hem uitblijven. “Wat gebeurt is dat de status quo wordt gehandhaafd. Tussen nu en 2005 veranderen we niks. Dit wordt een gigantische anti-reclame voor Europa.”

Dries van Agt is weer terug bij het CDA. Zijn CDA dat hij na zijn vertrek uit Nederland zo lang had gemeden en dat hem nog onlangs pijnlijk passeerde voor de eervolle functie van voorzitter van de buitenlandcommissie. Van Agt moest spreken over schaalvergroting en voor hem was dat 'de schaalvergroting bij uitnemendheid', die van Europa. Met een mengeling van scherts en scherpte analyseert hij de ontwikkelingen.

“Welk een treurnis, welk een droefheid”, typeert hij de actuele situatie van de Europese eenwording. “Het was een hartverwarmend ideaal, de oude vijanden in één bondgenootschap bijeen, een familie van naties.” En wat zag hij nu: “tendenzen van re-nationalisatie en falende politieke samenwerking”.

De oud EU-ambassadeur oordeelt hard over het buitenlands beleid van de Gemeenschap, het zogenaamde gemeenschappelijk buitenlands beleid, zoals hij het noemt. “Het falen van Europa in Bosnië was beschamend. Als het echt moeilijk wordt, roepen we Holbrooke. Ik vind dat een geweldig brevet van onvermogen.”

Van Agt kritiseert verder het onderanderd vasthouden aan de unanimiteitsregel bij het buitenlands beleid van de Europese Unie. “Er hoeft er maar eentje tegen te stribbelen en er gebeurt niks. Ik zeg u: het knoeien en falen gaat nog wel een tijdje door, want in het Verdrag van Amsterdam is geen enkel punt van verbetering opgenomen.”