Die allseitig reduzierte Persönlichkeit

Die allseitig reduzierte Persönlichkeit (Helke Sander, 1977, Duitsland). Duitsl.2, 0.00-1.35u.

Afgaande op de titel van Die allseitig reduzierte Persönlichkeit (1977) van de Duitse cineaste Helke Sander denk je eerder met een science-fiction of horror-film uit de jaren vijftig te maken te hebben dan met een 'experimentele vrouwenfilm', zoals de Speelfilm Encyclopedie vermeldt. Zou deze productie net zoiets zijn als een 'incredible shrinking man'?

Redupers, het koosnaampje waaronder de film destijds werd uitgebracht, is een film over 'het verlangen om niet gereduceerd' te worden, schreef maakster Sander ter gelegenheid van de première. Volgens de feministische filmtheorie ging The incredible shrinking woman (1981) van Joel Schumacher, de hedendaagse variant op The incredible shrinking man (1957) van Jack Arnold, daar ook over. Een huisvrouw die als gevolg van een vergiftiging met schoonmaakmiddelen tot duimhoogte inkrimpt, is net zo 'gereduceerd' als hoofdpersoon Edda uit Redupers. Edda wil ook niet 'krimpen', niet tot zij alleen nog maar als vrouw wordt beschouwd, of als moeder, of als werkende moeder, iets wat in het Berlijn van 1977 al helemaal geen pretje moet zijn geweest. Ongetwijfeld verwerkte Sander, die bekend is als regisseuse van feministische documentaires als Der subjektieve Faktor (1981) en Befreier und Befreite (1992), autobiografisch elementen. Haar eigen acteercarrière kwam nooit van de grond door de geboorte van haar zoon en als theaterregisseuse raakte ze gefrustreerd doordat men haar, zoals ze later zei, “consequent als vrouw behandelde”. In de zwart-wit film Redupers speelt ze zelf de hoofdrol van fotografe Edda, die in haar eigen levensonderhoud moet voorzien. Het is een gesjacher met tijd en geld; nooit is er voldoende. Genoeg voor een psychologisch drama. Sander maakte haar film in een periode waarin de vrouwenbeweging propageerde dat 'het persoonlijke politiek' was. De privé-worsteling van één vrouw wordt daarom eerst geprojecteerd op een groep vrouwen, daarna op de scheiding tussen Oost- en West-Berlijn en vervolgens op de hele wereld. Zo schrijft het feminisme zijn eigen horror-stories.