Radioactiviteit samen met stent wapen tegen hartinfarct

Hernieuwde vaatafsluitingen vormen de belangrijkste complicatie na een ballonkatheterisatie van de kransslagaders van het hart ('dotteren').

Het probleem is dat de vaatwand bij een betrekkelijk hoog percentage patiënten al snel weer terugveert, waardoor de hele operatie dus voor niets is geweest en de hartklachten gewoon terugkomen. Tegenwoordig probeert men dat terugveren te voorkomen door in het verwijde bloedvat een zogenoemde 'stent' aan te brengen, een heel fijn kokertje van gevlochten roestvast staal. Daardoor blijkt de kans op een hernieuwde vaatafsluiting (restenose) met ongeveer 30% te verminderen.

Toch kunnen er ook na plaatsing van een stent nog steeds restenosen voorkomen. Dat zou komen doordat het lichaamsvreemde materiaal van de stent de cellen van de vaatwand prikkelt om zich te vermeerderen. Amerikaanse artsen hebben daar iets tegen gevonden. In het New England Journal of Medicine van 12 juni tonen zij aan dat radioactieve bestraling de kans aanmerkelijk verkleint op een restenose in een met een ballonkatheter verwijde kransslagader.

De Amerikanen kwamen op het idee restenosen met straling te behandelen omdat die aanpak een doeltreffende remedie is tegen celwoekeringen, zoals kanker. Hetzelfde principe wordt nu benut om de uitgroei van vaatwandcellen tegen te gaan. 55 patiënten, die na een eerdere dotterpoging een restenose vertoonden, kregen in de vernauwde kransslagader niet alleen een stent maar ook tijdelijk een draadje met iridium-192, een bron van gammastraling. Dit radioactieve lint liet men ongeveer een half uur ter plekke. De bestraalde patiënten vertoonden na gemiddeld een jaar beduidend minder restenosen dan een groep vergelijkbaar behandelde, maar niet bestraalde controlepatiënten; in de iridiumgroep was 85% nog steeds klachtenvrij en had geen tekenen van hernieuwde vernauwing, terwijl dat percentage in de controlegroep op 52 lag.

De Amerikaanse artsen benadrukken overigens dat de met radioactiviteit behandelde proefpersonen eerst nog langere tijd moeten worden gevolgd, voordat deze aanpak algemeen kan worden toegepast. Het is immers nog onduidelijk of bestraling in de bloedvaten langetermijneffecten heeft. Het is bijvoorbeeld bekend dat bestraling van het hart wegens kanker ontegenzeggelijk een wat verhoogd risico geeft op versnelde aderverkalking, maar daarbij gaat het om veel hogere doses straling. Een ander probleem is de bescherming van het ziekenhuispersoneel. Gammastraling laat zich namelijk niet door een loodschort tegenhouden en daarom wordt de radioloog bij het inbrengen van het radioactieve draadje onherroepelijk aan een kleine dosis straling blootgesteld.

Toevallig schrijft de Süddeutsche Zeitung van 12 juni tegelijkertijd over vergelijkbare experimenten in Duitsland. Daar werd de hele stent licht radioactief gemaakt door deze in een deeltjesversneller te bekogelen met hoog energetische straling. Bij dierexperimenten bleek ook die aanpak restenosen tegen te gaan. Mogelijk wordt op deze wijze het medisch personeel minder aan bestraling blootgesteld.