Onzekere toekomst voor Eurofighter

De toekomst van het Europese gevechtsvliegtuig Eurofighter loopt gevaar. Bonn dreigt de financiering te staken. Daardoor staan duizenden banen bij Dasa op de tocht.

BONN, 14 JUNI. Niet alleen de euro loopt gevaar door de financiële problemen van Duitsland. Ook de toekomst van het Europese gevechtsvliegtuig Eurofighter hangt aan een zijden draadje wegens geldgebrek in Bonn. Als het ministerie van Defensie dit jaar nog één keer moet bezuinigen, kan de Bundeswehr de aanschaf van het Europese gevechtsvliegtuig vergeten. Maar de kans dat minister Volker Rühe van Defensie nog eens moet bezuinigen is groot, gezien de financiële nood van de regering.

De Duitse minister van financiën Theo Waigel heeft deze week een beroep gedaan op alle ministers nog eens goed te kijken waar zij kunnen besparen. Waigel komt voor dit jaar 20 tot 30 miljard tekort waardoor Duitsland de drie-procent-norm voor toelating van de Europese monetaire unie niet haalt.

Toch is Waigel zelf een groot voorstander van de Eurofighter. “Ik heb van meet af aan voor de Eurofighter gevochten. Het vliegtuig is noodzakelijk, uit nationaal en uit Europees oogpunt”, verklaarde Waigel donderdag.

De woorden van de minister worden in Beieren op een goudschaaltje gewogen omdat daar het meeste geld aan de bouw van het vliegtuig zal worden uitgegeven. Daar zitten ook Waigels militaire kiezers en met het oog op de Beierse deelstaatverkiezingen volgend jaar wil de minister onrust in het leger liever vermijden. Om te voorkomen dat er legerplaatsen in Beieren moeten verdwijnen, zou Waigel het liefst de hele defensiebegroting ontzien. Of hem dat lukt is onzeker. Met de startkosten van het Eurofighter-project is twee miljard mark gemoeid.

De strijd om het geld moet de komende weken worden uitgevochten. De regering werkt momenteel hard aan de begroting voor 1998 die half juli klaar moet zijn. Daimler-Benzdochter Dasa in München, die het vliegtuig in Duitsland produceert, is het wachten op een positief signaal van de regering inmiddels beu. Minister Rühe schuift het definitieve besluit over de bouw van het vliegtuig al een jaar voor zich uit.

Dasa heeft het kabinet-Kohl nu een ultimatum gesteld. Als het kabinet niet voor de zomervakantie heeft beslist over de toekomst van het gevechtsvliegtuig, geeft het concern er samen met de toeleveranciers de brui aan. Dasa schiet de voorbereiding voor het project, dat twee miljoen mark per dag opslokt, nu voor uit eigen zak.

De bouw van het Europese gevechtsvliegtuig is een ambitieus project waartoe Groot-Brittannië, Italië, Spanje en Duitsland jaren geleden besloten. Het is het grootste industriële Europese samenwerkingsprogramma en moet een hoogstandje worden van technisch vernuft. In totaal is met de bouw van de gevechtsvliegtuigen ruim honderd miljard mark gemoeid. De belangrijkste bedrijven die de Eurofighter moeten produceren zijn British Aerospace, Daimler-Benz Aerospace (Dasa), het Italiaanse Alenia en Casa uit Spanje.

De Eurofighter, die bestemd is als gevechtsvliegtuig voor het leger, is in Duitsland echter omstreden. Menig politicus vraagt zich af of de Bundeswehr nog wel een dergelijk gevechtsvliegtuig nodig heeft, nu de Koude Oorlog voorbij is.

In de liberale FDP is Bondsdagafgevaardigde Jürgen Koppelin uit het noordelijke Sleeswijk-Holstein, waar de grote werven zijn gevestigd, een fel tegenstander. Dure aanschaf van de Eurofighter betekent minder kans voor de werven om een groot marineschip te bouwen. De sociaal-democratische SPD voelt ook niet veel voor aanschaf van de Eurofighter. Een deel van de partijleiding is het echter wel met de regering eens, dat Duitsland een gevechtsvliegtuig nodig heeft, zoals Gerhard Schröder, de premier van Nedersaksen.

Minister Rühe van Defensie wil in principe 180 Eurofighters aanschaffen voor het Duitse leger ter waarde van 23 miljard mark. De Bundeswehr heeft al geruime tijd dringende behoefte aan een gevechtsvliegtuig. Bovendien levert de productie van de Eurofighter veel banen op.

De Eurofighter moet het antwoord worden op de Amerikaanse F16, die binnenkort wordt vervangen door een nieuw gevechtsvliegtuig. Zowel Boeing-McDonnell Douglas als Lockheed-Martin heeft ingeschreven voor dit enorme project.

Duitsland zou voor haar eigen leger 180 Eurofighters produceren, ongeveer een derde van het totale programma. Hierdoor wordt werkgelegenheid geschapen voor in totaal 40.000 man; 20.000 bij Dasa en nog eens 20.000 bij toeleveranciers. In heel Europa levert de Eurofighter werk op voor 150.000 mensen. British Aerospace moet met 230 de meeste vliegtuigen gaan produceren.

Een ander argument om de Eurofighter te bouwen is het verkrijgen van bijzondere know-how op het gebied van hoogwaardige technologie, die ook weer van toepassing is in andere bedrijfstakken.

Mocht de regering in haar bezuinigingswoede besluiten het programma te schrappen, dan beschouwen industrie en internationale politici dit als een “langdurig verlies van de Duitse bekwaamheid om samen te werken”. “We hebben een verdrag afgesloten met de Europese partners om het vliegtuig te produceren”, zegt Gerhard Stoltenberg, begrotingsexpert en Bondsdaglid van de regerende CDU/CSU. “Willen we betrouwbaar blijven, dan moeten we ons daar aan houden.”