Octrooigeschil om HIV-test na anderhalf jaar bijgelegd

Ruim anderhalf jaar hebben het Nederlandse bedrijf Organon Teknika en de Zwitserse farmaceut Hoffmann-La Roche elkaar in de haren gezeten. Oorzaak van het slepende geschil was een door de Nederlanders ontwikkelde techniek. Op basis van deze techniek hebben ze een zeer nauwkeurige test gemaakt om aidsvirus (HIV) in bloed aan te tonen. Het Zwitserse bedrijf heeft er alles aan gedaan om de test niet op de markt te laten komen.

De onenigheid begon in september 1995. Hoffmann-La Roche klaagde Organon Teknika, dat onderdeel is van Akzo Nobel, aan wegens octrooi-inbreuk. Hun techniek (NASBA geheten) zou overeenkomsten hebben met de PCR van Hoffmann-La Roche, een techniek waarmee kleine hoeveelheden DNA zijn te vermenigvuldigen en op te sporen. De PCR (polymerase chain reaction) is een van de belangrijkste, hedendaagse moleculair biologische technieken. Geen enkel fatsoenlijk uitgerust biologisch, (bio)medisch, landbouwkundig of forensisch laboratorium kan zonder. Hoffmann-La Roche bezit de wereldwijde rechten voor deze techniek, die jaarlijks zo'n 1 miljard dollar opbrengt.

De NASBA-techniek van Organon Teknika doet weliswaar hetzelfde als PCR, maar volgt daarbij een iets andere procedure. De ontwikkeling van deze techniek is één van de belangrijkste R&D-projecten bij Akzo Nobel.

In afwachting van de rechtszaak begon Hoffmann-La Roche geruchten te verspreiden over Organon Teknika. Het bedrijf zou niet betrouwbaar zijn als leverancier van NASBA-tests.

De Haagse rechtbank deed in januari 1996 de uitspraak dat deNASBA-technologie geen inbreuk pleegt op het octrooi van Hoffmann-La Roche. Bovendien werd de Zwitserse farmaceut verboden om nog langer misleidende informatie over NASBA de wereld in te sturen. Voor ieder gerucht zou het bedrijf een dwangsom van 25.000,- gulden moeten betalen.

Hoffmann-La Roche ging in hoger beroep, maar werd ook toen in het ongelijk gesteld. Het Zwitserse concern diende vervolgens een klacht in bij de International Trade Commission (ITC). Er zou sprake zijn van unfair competition.

Organon Teknika spande vervolgens een kort geding aan tegen Hoffmann-La Roche. Die zou bij de PCR inmiddels gebruik maken van de door Organon Teknika ontwikkelde Boom-procedure. Met de Boom-procedure vist de laborant het gewenste DNA of RNA eerst uit de vloeistof en pas daarna volgt vermenigvuldiging. Deze extra stap maakt de detectie van het gezochte DNA of RNA vele malen nauwkeuriger.

Enkele weken geleden kwam er plotseling een einde aan het groeiende conflict. Na rijp beraad besloten de twee concerns om het strijdbijl te begraven. Organon Teknika kan de NASBA-techniek nu ongehinderd verder ontwikkelen. Het bedrijf heeft plannen om tests te maken voor de detectie van het cytomegalie-virus, een herpesvirus dat het afweersysteem aantast, en het humaan papillomavirus dat een rol speelt bij het ontstaan van baarmoederhalskanker. De twee lopende klachten zullen niet meer in behandeling worden genomen.