VS: NAVO met drie landen uitbreiden; Europese partners reageren negatief

WASHINGTON/BRUSSEL, 13 JUNI. De Verenigde Staten hebben gisteren meegedeeld dat alleen Polen, Tsjechië en Hongarije kunnen toetreden in de eerste ronde van uitbreiding van de NAVO.

Het besluit van president Clinton druist in tegen de wens van andere NAVO-lidstaten zoals Frankrijk, Duitsland en Italië om ook Roemenië en Slovenië in de eerste ronde toe te laten.

De Amerikaanse minister van Defensie, William Cohen, deelde het besluit gisteren formeel mee tijdens een vergadering met ambtsgenoten op het NAVO-hoofdkwartier. Cohen en Witte Huis-woordvoerder Mike McCurry zeiden dat het besluit van Clinton “stevig” is en dat er niet over onderhandeld kan worden. McCurry zei dat de VS zullen proberen consensus binnen de NAVO te bereiken voordat de NAVO-leiders op 8 en 9 juli op een top in Madrid de eerste nieuwe leden uit het vroegere Oostblok willen uitnodigen voor toetreding.

De eerste reacties van andere NAVO-lidstaten zijn negatief of terughoudend. De Franse minister van Defensie, Alain Richard, zei dat het “niet gerechtvaardigd is” Roemenië niet in de eerste ronde toe te laten. Zijn Italiaanse collega, Beniamino Andreatta, zei het “niet eens te zijn” met de Amerikaanse beslissing en dat hij zou proberen de NAVO-bondgenoten over te halen meer dan drie landen uit te nodigen. Het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken zei dat de beslissing over de uitnodiging aan kandidaatleden “door alle zestien leden” van de NAVO moet worden genomen.

Het Amerikaanse besluit zal vrijwel zeker volgend weekeinde ter sprake komen tijdens de top van grootste industrielanden in Denver, waar onder anderen de Duitse bondkanselier Kohl, de Franse president Chirac en de Britse premier Blair Clinton zullen ontmoeten. Kohl en Chirac steunen publiekelijk het lidmaatschap van Roemenië en Slovenië.

Polen, Tsjechië en Hongarije reageerden verheugd op het besluit van Clinton. “Wij verwelkomen de Amerikaanse steun voor ons lidmaatschap”, zei een Poolse regeringswoordvoerder. “Dit is goed nieuws voor de drie betrokken landen.” Roemenië zei dat het zou proberen de VS hun standpunt te laten wijzigen. Slovenië wees erop dat het de steun van “zeker negen NAVO-lidstaten heeft” en dat het zijn campagne voor toetreding zal voortzetten.

Clinton kwam woensdagavond tot zijn besluit na een ontmoeting met 28 senatoren. Volgens minister Cohen is een van Clintons belangrijkste zorgen het verkrijgen van een tweederde meerderheid in de Senaat voor de uitbreiding van de NAVO. “Wij hebben altijd gezegd dat we kandidaat-leden zullen beoordelen op hun vermogen kracht toe te voegen aan de alliantie en hun bereidheid de verplichtingen van NAVO-lidmaatschap op zich te nemen”, zei Clinton in een verklaring die werd voorgelezen door zijn woordvoerder.

Pagina 5: 'Eerste leden niet de laatste'

Volgens Clinton hebben Polen, Hongarije en Tsjechië aan deze criteria voldaan en hebben zij de grootste vooruitgang geboekt op het gebied van militair vermogen en economische en politieke hervormingen. Clinton zei ook dat de eerste nieuwe leden “niet de laatste moeten en zullen zijn”. “Wij zullen blijven samenwerken met andere geïnteresseerde landen zoals Slovenië en Roemenië om hen klaar te maken voor lidmaatschap”, aldus Clinton.

De VS willen de NAVO uitbreiden in 1999. Volgens Witte Huis-woordvoerder McCurry gelooft het Amerikaanse leger dat de NAVO beter in staat is nieuwe leden op te nemen “als we beginnen met drie”. Hij verwacht niet dat de andere landen de Amerikaanse beslissing zullen verwerpen. Een Amerikaanse regeringsfunctionaris zei dat de Amerikaanse nucleaire paraplu het fundament onder de NAVO is en dat de VS de meeste conventionele troepen leveren.

Onze correspondent in Madrid voegt hieraan toe: Spanje zal op de komende NAVO-top in Madrid tegen de verwachting in nog niet het volledig lidmaatschap van het NAVO-bondgenootschap accepteren. Dat meldt vandaag het Spaanse dagblad El País. De top lijkt daarmee niet het succes te worden waar de regering Aznar aanvankelijk op gehoopt had. Spanje maakte tot dusver nog geen deel uit van de commandostructuur van de NAVO. Hoewel het parlement met grote meerderheid heeft ingestemd om hierin alsnog verandering te brengen lijken de onderhandelingen voor de volledige toetreding meer tijd nodig te hebben dan oorspronkelijk was gehoopt. De Spaanse minister van buitenlandse zaken Matutes verklaarde gisteren tegenover El País uitstel van de geplande herstructurering van de commando-structuur van de NAVO “geen ramp” te vinden. Zijn collega op defensie, Serra, onderstreepte gisteren dat Spanje zich nooit onvoorwaardelijk heeft uitgesproken voor het volledige lidmaatschap van de NAVO.