Irak boycot inspectie VN

ROTTERDAM, 13 JUNI. Irak heeft op het hoogste niveau besloten niet langer met de Verenigde Naties samen te werken bij de ontmanteling en vernietiging van zijn massavernietigingswapens en langeafstandsraketten. Tot die conclusie zijn de VN-inspecteurs gekomen na een groeiend aantal incidenten, die alle ten doel hebben hun inspecties te verhinderen.

UNSCOM, de VN-commissie die toezicht houdt op Iraks ontwapening, had al enige tijd de indruk dat Saddam Hussein zich voorbereidde op een krachtmeting met de VN, nu drie permanente leden van de Veiligheidsraad (Frankrijk, Rusland en China) steeds sterker aandringen op aanzienlijke versoepeling, en zelfs afschaffing, van het olie-embargo tegen Irak. Zij worden hierin gesteund door een groeiend aantal Arabische staten. Deze landen zijn het overigens eens met de conclusies van UNSCOM dat de door de Veiligheidsraad dwingend opgelegde ontwapening van Irak nog lang niet voltooid is.

Pagina 4: Akkoord 'voedsel voor olie' in gevaar

Maar denkend aan hun grote inkomsten als de Iraakse oliekraan weer opengaat, wijzen zij op de steeds grotere misère van de burgerbevolking als gevolg van het embargo. Gisteren en dinsdag werden de VN-inspecteurs door Iraakse militairen verhinderd om drie installaties te bezoeken, waar zij bewijsmateriaal voor het bezit van lange afstandsraketten vermoedden. “Ons werd ondubbelzinnig meegedeeld dat hoge Iraaks regeringskringen niet zouden toestaan dat wij daar toegang kregen”, aldus Charles Dueffer, onder-voorzitter van de UNSCOM. Toen de inspecteurs niet wilden weggaan, wenste één van hun Iraakse begeleiders hun “een goede dag in de zon”.

Volgens Gustavo Zlauvinen, de politieke adviseur van UNSCOM, kregen de inspecteurs te horen dat het bevel afkomstig was van vice-premier Tareq Aziz, van wie bekend is dat hij niets onderneemt zonder toestemming van Saddam Hussein.

Rolf Ekeus, de Zweedse voorzitter van UNSCOM, die over twee weken aftreedt om ambassadeur in Washington te worden, schreef in een brief aan de Veiligheidsraad: “Wij maken ons zorgen dat de Iraakse regering de beslissing heeft genomen om de volledige uitvoering van het mandaat van de commissie tegen te houden'. Volgens Ekeus hadden Iraakse regeringsfunctionarissen zelfs toegegeven dat hun acties een schending betekenen van de Veiligheidsraad-resoluties. Maar het was nu eenmaal op zeer hoog niveau zo besloten. “En dus namen wij de beslissing ons terug te trekken.”

Vorige week, aldus nog steeds Ekeus, vlogen Iraakse helikopters rakelings langs helikopters van UNSCOM. Voorts sloten de Irakezen een benzinepomp af van een door UNSCOM gebruikte helikopter. Zij haalden de controle-instrumenten weg uit de helikopter van een Chileense piloot. En zij mishandelden een fotograaf en de hoofdinspecteur voor luchtverkenning van UNSCOM. Dat alles om het maken van luchtfoto's te verhinderen.

Volgens Nizar Hamdoun, de Iraakse aambassadeur bij de VN, heeft Irak in 1996 een akkoord met UNSCOM gesloten “waarbij de legitieme rechten, de souvereiniteit en de veiligheid van Irak worden gerespecteerd”. Hij ontkende dat Iraakse militairen het leven van VN-inspecteurs bij de helikopter-incidenten in gevaar hadden gebracht. “Ze wilden alleen een andere route aangeven.” Want de VN.-piloten wilden “over gevoelige plaatsen vliegen” en die fotograferen. De onder-voorzitter van de UNSCOM stelt daarentegen dat als UNSCOM geen gebieden mag fotograferen die Irak als “presidentiëel” of “gevoelig” betitelt, inspecties onmogelijk worden gemaakt.

Niet alleen UNSCOM stuit op steeds groter verzet van de Iraakse regering, ook het voedsel-voor-olie-akkoord met de VN dreigt op de klippen te lopen. Bagdad klaagt dat het slechts 40 procent heeft gekregen van het voedsel en de medicijnen, waarvoor het met zijn olie heeft betaald. Maar volgens een Arabische ambassadeur bij de VN saboteren de Irakezen de distributie van voedsel en medicijnen.