De Boer Unigro lanceert in Uitgeest z'n eerste pompshop; Boodschappen bij de benzine

Het onlangs gefuseerde supermarktconcern De Boer Unigro opende gister- avond in Uitgeest de eerste pompshop. Topman Rob ter Haar over gemaks- winkels, schaalgrootte en de grootaandeelhouder.

UITGEEST, 13 JUNI. Tot vlak voor de officiële opening worden de schappen gevuld. Automobilisten die benzine komen afrekenen zoeken zich tussen de genodigden in het tankstation een weg naar de kassa. “Het lijkt wel een supermarkt”, zegt een man verbaasd.

Het is de eerste Spar Express in een Texaco pompstation, direct na de Wijkertunnel op de A9 richting Alkmaar. De 2.500 verschillende artikelen, voor uw 'complete pitstop', zijn uitgestald op slechts 120 vierkante meter. Twee andere pompshops volgen binnenkort. Als het experiment slaagt, komen er nog veertig tot vijftig bij. Shell en Albert Heijn (nu vijf winkels) hebben soortgelijke plannen.

“De consument beslist of het een succes wordt”, zegt Rob ter Haar, voorzitter van de hoofddirectie van De Boer Unigro. Hij raakte enthousiast over de formule op een conferentie van Spar in Japan en stuurde er zijn commerciële mensen heen. “Een forse uitgave voor een kruidenier.”

Op het eerste gezicht ontbreekt er niets in de shop, behalve bier en wijn. De verkoop van alcohol is verboden in een tankstation. “Je kan niet met de kaasschaaf het assortiment van een gewone supermarkt - 7.000 tot 12.000 verschillende artikelen - transplanteren naar een veel kleinere gemakswinkel”, zegt Ter Haar. “De keuze is voor 'snel en gemakkelijk', bijvoorbeeld snacks en kant-en-klare maaltijden. En daarnaast de 'vergeten' boodschap: afwasmiddel of luiers. Maar dan slechts één of twee merken en in één formaat verpakking.”

Gemakswinkels passen in de strategie van De Boer Unigro. “We willen 'de winkel naar de klant brengen'. In Nederland rijdt nooit iemand om voor de boodschappen, daarom moeten wij de klant opzoeken. En die bezoekt inmiddels drie verschillende supermarkten per week. Hij heeft op verschillende momenten ook verschillende behoeften.”

De pompshops langs de snelweg zijn 24 uur per dag open. Ter Haar ziet dat nog niet gebeuren voor alle supermarkten. “De 24-uurs-economie is geen sprookje, maar komt er aan. De winkels mogen tot 20.00 uur open zijn en er wordt gepraat over 22.00 uur, al verwacht ik dat dat alleen in de grote steden kan. Echt 24 uur open is in Nederland nog een brug te ver. Langer open zijn veroorzaakt ook kosten. Medewerkers krijgen 's nachts hoge toeslagen. Die moeten verdwijnen in een 24-uurs-economie. En de tijden waarop we winkels mogen bevoorraden worden door gemeenten juist steeds verder beperkt.

“Het rendabel maken van de nieuwe openingstijden - 2 tot 3 procent extra omzet - zijn we aan het leren. Wat je daarnaast ziet is dat supermarkten die op de oude tijden dicht gaan omzet verliezen aan hun concurrent. We halen omzet terug die supermarkten waren kwijtgeraakt aan de afhaal-Chinees en de pizzabezorger. Ik eet ook liever een thuis opgewarmde pizza uit mijn supermarkt dan eentje die een half uur achterop een brommer door elkaar is gehusseld en naar karton smaakt.”

De fusie tot De Boer Unigro is vorige maand afgerond. Het is de vraag of de nieuwe onderneming (omzet 6,4 miljard gulden) nu voldoende schaalgrootte heeft. Het marktaandeel in Nederland is ongeveer 13 procent. Albert Heijn heeft 28 procent, Vendex streeft naar 20 procent. “We zijn nu de tweede partij in Nederland. Maar op Europese schaal, om de wereldspelers maar even buiten beschouwing te laten, zijn we mogelijk te klein om toekomstige investeringen in informatietechnologie en logistiek te kunnen doen. De eerste drie jaar, verder vooruit kijken heeft geen zin, hebben we voorlopig nog onze handen vol aan de fusie. We moeten de meerwaarde bewijzen, we zoeken naar winstgroei, niet naar omzetgroei. Expansie op korte termijn kan in Spanje, omdat we daar een uitstekend lokaal management hebben. Dat mag voorstellen doen voor kleine overnames, hapklare brokken.” De fusie-besprekingen duurden herhaaldelijk tot diep in de nacht. “Marathonsessies zijn kennelijk onvermijdbaar, zoals ook vaak bij CAO-onderhandelingen. Als de wil tot samenwerking er is, ontstaat toch een chemisch proces dat lang kan duren. En kruideniers zeuren over iedere komma, ieder punt en iedere cent. Belangrijk was de ruilverhouding die uitkwam op 57 procent Unigro, 43 procent De Boer.” Grootaandeelhouder E.Th.A.C. Albada Jelgersma van Unigro kreeg 57 procent in de nieuwe onderneming. Hij moet dat terugbrengen tot 49,9 procent. “Hij is nu commissaris, en had zich al eerder teruggetrokken uit de dagelijkse leiding. Zijn ondernemerstalent en drive zal hij ongetwijfeld op andere gebieden inzetten. Hij zal niet stil blijven zitten. De afspraken met de grootaandeelhouder over de verkoop van die 7 procent zijn openbaar gemaakt om die verkoop zo ordelijk en rustig mogelijk te laten verlopen. Het fonds mag geen speculatieve trekjes krijgen, dat zou enorm schelen in de waardering. En dat is niet alleen in ons, maar ook in zijn eigen belang.”

Ter Haar ziet bij de Super De Boer en de Spar-supermarkten een grote toekomst voor huismerken, zoals koffie met als merknaam: Super De Boer of Spar. “Het aandeel in de omzet van huismerken is nu 20 procent. Dat moet binnen vijf jaar 30 procent worden. Huismerken zijn bijna net zo goed als A-merken, ze worden ook vaak in dezelfde fabriek en op dezelfde productielijn gemaakt. Maar de kosten - er is geen reclame nodig - zijn veel lager. Dus is de prijs in de winkel lager en verdienen we er toch meer aan.”

Ter Haar werkte, voor hij vier jaar geleden bij Unigro begon, voor grote merkproducenten als Procter & Gamble, Mölnlycke en Sara Lee/Douwe Egberts. Merkproducenten klagen veel over verschuivende machtsverhoudingen. “Ik wou dat het zo was”, zegt Ter Haar. “De leveranciers hebben nog steeds veel meer macht dan de retail, de supermarkten.”