Christo en Koons in Portugal

José Berardo, een zakenman uit Portugal heeft een indrukwekkende kunstcollectie, die sinds kort te zien is in Sintra. Ieder werk moet een toonaangevende moderne kunstenaar op zijn hoogtepunt vertegenwoordigen.

Sintra Museum van moderne kunst, de Berardo Collectie. Av.a Heliodoro Salgado, 2710 Sintra. Tel. 003511 92481706. Wo. t/m zo. 10-18u. Di 14-18u. Entrée 600 escudo. Catalogus 85.000.

SINTRA, 13 JUNI. Stel, je bent miljonair. Wat doe je met je geld? Kunst kopen, dacht José Berardo, een succesvol zakenman die begon als fruitverkoper in Zuid-Afrika en opklom tot een van de rijkste inwoners van Portugal. Zijn investering is niet origineel, maar de manier waarop hij de selectie maakte wel. Ieder werk moest een toonaangevend modern kunstenaar op zijn hoogtepunt vertegenwoordigen. Berardo's verzamelwoede begon in 1992 met de aankoop van een abstract schilderij van de oorspronkelijk Portugese schilderes Maria-Helena Vieira da Silva. Binnen vijf jaar had hij een collectie van ruim vierhonderd werken verzameld, met topwerk van topartiesten. Hij zou zo'n 80 miljoen gulden hebben uitgegeven aan zijn verzameling.

Berardo wilde zijn kunstwerken niet opbergen in een kluis, maar ze tonen “aan de mensen aan wie het uiteindelijk is opgedragen”. Sinds half mei is de collectie te zien in Sintra, zo'n 25 kilometer ten westen van Lissabon. Het leuke van de verzameling is dat de grote namen van na de Tweede Wereldoorlog zijn vertegenwoordigd, met minder bekende werken. De Franse kunstenares Niki de Saint Phalle nu eens niet met een dikke dame uit haar Nana-serie, maar met een barokkige assemblage van goudgeverfde voorwerpen in een schilderijlijst. Van Jeff Koons zijn er twee honden: een lobbes en een nuffige poedel. Christo zit in de collectie met een kussen - ingepakt uiteraard.

Voor de aankoop van zijn verzameling werkte Berardo samen met kunstkenner Francisco Capelo, die een bekende werd bij de veilinghuizen. Schreeuwend van vreugde als een aankoop rond was, woedend als iets net aan zijn neus voorbij ging. Berardo's collectie is niet compleet. Zo ontbreekt een beeld van Ossip Zadkine of een schilderij van Francis Bacon, Willem de Kooning of Mark Rothko. Maar het is flauw om te letten op wat er niet is en het zou bovendien onmogelijk zijn een volledig overzicht te geven van moderne en hedendaagse kunst. Het duurste tentoongestelde werk is een schilderij van Jean Dubuffet uit 1949, Le paysage aux arbustes. Het zou 1,7 miljoen gulden gekost hebben.

In de opvallend vrolijke collectie zit veel pop art, wat bijdraagt aan de toegankelijkheid ervan. Roy Lichtenstein is vertegenwoordigd met het schilderij Spiegel, Anthony Donaldson met een beeltenis van drie steeds schaarser geklede meisjes en Andy Warhol met een fel geschminkte Judy Garland. Ook hangt er een collage roze corsetten van Gérard Deschamps en Dog food van de IJslandse kunstenaar Erró, dat met z'n blikken hondevoer een variatie lijkt op Warhols Campbell's soepblikken, waarvan Berardo er overigens ook één heeft. Karel Appel is er met Sprong in de ruimte, een schilderij uit 1953.

Om de privécollectie voor het publiek te openen, stelde de gemeente Sintra haar voormalige casino beschikbaar. In wisselende samenstellingen is telkens eenderde van de totale verzameling te zien. Het casino van Sintra werd gebouwd in de jaren twintig, maar het liep slecht omdat er niet met geld gespeeld mocht worden. Nu is het gebouw in zijn oude glorie hersteld en het is perfect als museum. Door de grote ramen stroomt licht binnen, gefilterd door doek. De vroegere speel- en balzalen zijn hoog maar niet groot. Slechts vier schilderijen hangen in sommige ruimten: aan iedere wand één. In het trappenhuis hangt een niet zo grote, zwarte mobile van Alexander Calder alsof hij daar altijd al bungelde. Aan het einde van de rondgang heb je het prettige gevoel dat je alles gezien hebt.

Nu hij zijn museum heeft, is Berardo niet gestopt met kunst aankopen. Integendeel, hij heeft zijn verzamelperiode verruimd tot vóór de Tweede Wereldoorlog. Tot nu toe beperkte hij zich uit budgettaire overwegingen tot de periode na 1945. Enkele weken geleden kocht de miljonair zijn duurste werk tot nu toe: een Picasso uit 1929.