Acteurs mogen heerlijk zichzelf spelen in 'Ambitie'

Voorstelling: Ambitie. Tekst, regie en vormgeving: Kas & de Wolf; spel: Nina Deuss, Bea Graumann, Caroline Olde Rikkert, Loes Wouterson, Willem de Wolf, Ton Kas. Gezien: 12/6 Toneelschuur Haarlem. Aldaar t/m 14/6. Inl (023) 531 24 39.

Alleen al de chagrijnige lusteloze blik waarmee de acteurs het binnenkomende publiek monsteren is bijna voldoende om je voortijdig de zaal uit te jagen. Helaas wordt het er daarna niet beter op tijdens de nieuwe voorstelling van Kas & De Wolf.

Voorstelling is eigenlijk een te groot woord voor de zelfgenoegzame en in zichzelf gekeerde tekstrafels waaraan Ambitie van Ton Kas en Willem de Wolf is opgehangen. Bewegingloos en in volslagen apathie zitten De Wolf en vier actrices in een halve kring bijeen. Ton Kas, met De Wolf verantwoordelijk voor tekst, regie en vormgeving van Ambitie, drentelt op de achtergrond heen en weer, doet af en toe een duit in het zakje en bedient de geluidsapparatuur.

Terwijl zacht het Requiem van Mozart klinkt, lepelen de acteurs, in het script aangeduid met de nummers 1 tot en met 6, met emotieloze stemmen hun zinnen op. Korte staccatodialogen zijn het die om de zoveel tijd overgaan in somber stilzwijgen. “We zitten hier maar een beetje duimen te draaien...”, zegt 4. “Daar word je anders goed voor betaald”, antwoordt 6, die net als de overige nummers heerlijk zichzelf mag wezen op het toneel en de dingen zegt zoals ze zijn.

Eerlijk realistisch toneel, dat is wat Kas & De Wolf willen laten zien, want “niets is erger dan die 'natuurlijke' toon van het theater, die het leven imiteert en een afgietsel is van bestudeerde gevoelens...”. Geen toneelmakers dus die zich 'verbergen' achter de Griekse klassieken, maar toneelmakers die zichzelf durven zijn en verklaren dat ze niets presteren. De eigen onmacht is onderwerp van gesprek. De onmacht om zelf een stuk te maken. Vergeefs vragen de vrouwen om een verhaal, een rol, maar de heren die op Cyprus een script zouden schrijven zijn met lege handen terug gekomen.

Anders dan de actrices, die zich willen onderscheiden in een stuk dat ergens over gaat en “iets nodig (hebben) dat belangrijker is dan wijzelf... een statement, een verklaring...”, hebben de mannen niet de ambitie zich als traditionele toneelspelers te laten gelden.

In plaats daarvan verknoeien ze hun en andermans tijd met geleuter over het 'medium' zelf. Dat is natuurlijk reuze ironisch maar intussen levert het niets op dan een ontstellende leegte. “Het ontbreekt aan iedere poëtische inspiratie... we halen nog niet eens het niveau van een avant-garde voorstelling...”, stelt ook 6 in een plotseling moment van zelfinzicht vast.