Globe na bijna 400 jaar herbouwd; Shakespeare onder dak in Londen

De Britse koningin Elizabeth II laat zich vanavond per roeiboot de Theems overzetten, net als haar illustere voorganger Elizabeth I gedaan zou hebben. Een passende proloog voor de officiële opening in Londen van Shakespeare's Globe, de replica van het zestiende-eeuwse theater waar klassiekers als Hamlet, Othello en Macbeth bijna 400 jaar geleden in première gingen.

In een stad die toch al gul bedeeld is met toneelpaleizen wordt Shakespeare's Globe één van de meest opmerkelijke theaters. Een ronde, aan de buitenkant witgepleisterde toneelarena die is opgetrokken uit eik, zand, geitenhaar en kalk. Het eerste pand in de Britse hoofdstad sinds 1666 dat getooid gaat met een strooien dak.

Bij zijn eerste bezoek aan Groot-Brittannië, eind jaren veertig, was de Amerikaanse acteur en regisseur Sam Wanamaker verbijsterd dat hij op de plek waar Shakespeare zijn grootste triomfen vierde, alleen maar een gedenkplaat aantrof. Dat was het begin van zijn kruistocht voor de wederopbouw van het theater zoals het er moet hebben uitgezien ten tijde van Shakespeare. Van 1599 tot 1613, toen een vonk uit een kanon tijdens de voorstelling van Henry VIII Shakespeare's 'houten O' in vlammen op deed gaan.

Niet alleen moest Wanamaker jarenlang opboksen tegen de weerstand van Conservatieve, Britse toneelpausen die vreesden dat hij aan de oever van de Theems een theatrale versie van de Efteling wilde laten verrijzen, een kitscherige trekpleister voor toeristen die Engelands bekendste toneelschrijver omlaag zou halen. Zijn grootste tegenstander sinds de oprichting van een stichting in 1970 was geldgebrek, want financiële steun heeft hij nooit gekregen. Pas na zijn dood in 1993 kon de begroting van tachtig miljoen gulden dankzij particuliere giften en een royale bijdrage van de staatsloterij sluitend worden gemaakt.

De nieuwe Globe, waar vorig jaar al op een voorlopig podium voorstellingen werden gespeeld, ligt schuin tegenover de St. Paulskathedraal. Het theater wordt geflankeerd door de Southwark Bridge, waar resten van de eerste Globe zijn gevonden. Aan de andere kant een monumentale elektriciteitscentrale die na een ingrijpende verbouwing als tweede onderkomen voor de Tate Gallery moet dienen. Alsof de klassieke toneelburcht in de tijd is verdwaald.

Architecten, geschiedkundigen, cultuurhistorici en ambachtslieden hebben er alles aan gedaan om het oude theater zo gewetensvol en natuurgetrouw mogelijk te herscheppen, zich baserend op archeologische vondsten en oude documenten en met gebruikmaking van oorspronkelijke materialen en traditionele technieken. Wel zijn er concessies gedaan aan brandveiligheid en hygiëne. Met een capaciteit van bijna 1500 toeschouwers is de nieuwe Globe half zo groot als de oude. In het pand zijn geen toiletten, maar nooddruftigen kunnen terecht in een belendend bouwsel. Urineren op de binnenplaats of tegen de zijgevel, zoals 400 jaar geleden gebruik was, is niet meer toegestaan.

Reserveren: Shakespeare's Globe, New Globe Walk, Bankside, London SE1, tel. 0044-171-4019919. Entree: van ¢8 25 (Gentleman's Room) tot ¢8 5 (staanplaats). De expositie over de bouw van de nieuwe Globe, gekoppeld aan een rondleiding door het theater, is dagelijks open van 10-17u en kost ¢8 5. Inl 0044-171-9286406.