De televisie sloeg weer meedogenloos toe

Steeds vaker zie je tegenwoordig op de voorpagina een advertentie staan, waarin een bedrijf waarschuwt voor een door dat zelfde bedrijf op de markt gebracht produkt. Lieve consument, zo is ongeveer de aanhef van die advertenties, in onze vanillavla zijn kopspijkertjes aangetroffen. Het nuttigen van die vla kan een gevaar opleveren voor de gezondheid.

Lieve consument, wilt u die flessen zo gauw mogelijk weer terugbrengen. U krijgt alles vergoed en u mag ook nog een gratis keuze doen uit ons assortiment yoghurtprodukten.

Bedrijven hebben geleerd dat het geen zin heeft om er omheen te draaien en dat een snelle openheid in zulke gevallen de beste methode is om het vertrouwen van de consument niet te verspelen.

Hoe anders gaat het nog altijd in de politiek. Arm D66, zelf uit de reclame voortgekomen, maar deze eenvoudige les heeft men nog niet begrepen. Had de partij gezegd: goed, onze ministers hebben een fout gemaakt, stom, stom, stom, maar fouten maken is menselijk, dat kan gebeuren en wij zullen alles zo snel mogelijk weer in orde brengen - ik was hun man geweest.

Maar nee.

In het Journaal, in Nova en in Den Haag Vandaag kwamen voortdurend D66'ers uitleggen dat de Securitel-affaire beslist niet, nee echt niet, de schuld was van D'66-ministers. Het hele kabinet is met z'n allen verantwoordelijk, of elke minister is voor zich verantwoordelijk en bovendien speelt de affaire al sinds 1983, toen D66 helemaal niet in de regering zat, enzovoort. Pas op zo'n moment, als je in al die actualiteitenrubrieken dat politieke geploeter hebt gezien, besef je hoe meedogenloos televisie kan zijn.

Verder zag ik gisteravond Dr. Spock, growing up the hard way, een BBC-documentaire die eveneens als meedogenloos was aangekondigd. Na Maria Montessori (zij sloeg kinderen) en Bruno Bettelheim (hij sloot ze nog op ook) leek nu een derde opvoedkundig kanon van zijn voetstuk te worden gestoten.

Het was daarom dat ik verlekkerd afstemde, maar dat viel tegen! Inderdaad bleek dr. Spock zelf een zoon te hebben. Die zoon ontpopte zich al snel tot een grijze muis, die zich er op humorloze wijze over beklaagde dat ook zijn vader zo zijn fouten had. De vader zelf, hij leeft nog steeds, ontkende dat ook niet, maar wat had die zoon dan gedacht?

Nee, die oude dr. Benjamin Spock is gewoon een leuke man, die tot na zijn tachtigste bijzonder actief is geweest. Hij hertrouwde op latere leeftijd en zette zonder aarzelen zijn reputatie op het spel toen hij, teleurgesteld door de Vietnampolitiek van Lyndon Johnson, zichzelf kandidaat stelde voor het presidentschap. Als je goed luisterde, hoorde je de jaloezie van de zoon op het succes van zijn vader. Een concreter bewijs voor het bestaan van het oedipuscomplex was nauwelijks mogelijk en in plaats van zijn vader te willen vermoorden, had die ouwe zeur van een zoon wel eens wat trotser op hem mogen zijn.

Verder heb ik ook nog gekeken naar De wereld van Boudewijn Büch. Daar waren twee redenen voor. De eerste: Büch was in de Nevada Test Site, de woestijn bij Las Vegas, waar de Amerikanen jarenlang boven- en ondergrondse kernproeven hebben gehouden.

Zelf ben ik daar ook eens een keer langs gereden, alleen vanwege de straling dorst ik er niet naar toe te gaan. Maar die Büch deed dat natuurlijk wel en daar stond hij, zo'n beetje tot aan zijn knieën, in het zand van een nucleaire bomkrater.

Het leverde een paar prachtige beelden op, vooral ook toen Büch belandde bij de houten bankjes, waar de getuigen van de eerste proeven op hadden gezeten. Als enig advies kregen ze mee: zet een zonnebril op en duik even in elkaar als die bom ontploft. Weinig van die bankzitters zijn nog in leven.

Er was echter nog een reden om te kijken. Büch heeft aangekondigd dat dit zijn laatste seizoen is en dat hij stopt met zijn reisprogramma's. De wereld van Boudewijn Büch is klaar. Hij is overal geweest. Nooit meer naar een onzinmuseum in Timboektoe, nooit meer naar een onbewoonde atol in de Pacific, en nooit meer naar een jezuïetenklooster in Paraguay. De aarde is te klein voor hem geworden en ik zal zijn steenkolen engels missen.