Boeing dreigt Europese Commissie met rechter

's Werelds grootste vliegtuigbouwer Boeing uit Seattle zal niet aarzelen naar de rechter te stappen en de steun van Washington en het Pentagon in te roepen als de Europese Commissie de voorgenomen fusie tussen Boeing en McDonnell Douglas (MDC) mocht verbieden.

DEN HAAG, 12 JUNI. Op het ministerie van Economische Zaken lichtte Boeings vice-president International Business Raymond Waldmann de opstelling van de vliegtuigbouwer in deze zaak toe alvorens door te reizen naar Brussel. Daar geeft deze voormalige Amerikaanse onderminister van Handel antwoord op de officiële 'verklaring van bezwaar' tegen de fusie Boeing-MDC die Euro-commissaris Karel van Miert op 19 maart naar Seattle heeft gestuurd met het verzoek er uiterlijk deze week op te antwoorden. Vòòr 19 juli aanstaande moet de Europese Commissie haar definitieve opinie over de fusie geven.

Een bezwaar van Europese zijde is dat Boeing - met een wereldmarktaandeel van 60 procent - door de overname van MDC te dominant wordt, met alle risico vandien voor vrije concurrentie.

Waldmann: “MDC was de laatste jaren nauwelijks meer een factor van betekenis in de commerciële vliegtuigbouw en z'n aandeel is gezakt naar 3 à 4 procent. Het was uitgerekend het Europese Airbus dat MDC's marktaandeel overnam, dat nu al eenderde van de markt heeft en zegt te mikken op de helft van die markt. De concurrentie tussen Boeing en Airbus is dus allerminst in gevaar.”

Maar een kwart van alle nog rondvliegende straalverkeersvliegtuigen is van McDonnell Douglas en die worden in de toekomst toch ook mede door Boeing vervangen?

Dat is correct. Maar tot nu toe wist Airbus het meest van de MDC-markt in te pikken. Bovendien kun je ook redeneren dat een fusie Boeing-MDC juist goed is voor Airbus. Want dat wordt nu Boeings enige concurrent en de airlines hebben er evenals de afnemers alle belang bij die sterk te houden. Verder moeten we niet uit het oog verliezen dat nu Boeing en Airbus de commerciële vliegtuigmarkt domineren maar dat er in de toekomst zeker concurrentie komt uit Rusland en Azië.''

Een tweede zorg van de Europese Commissie is dat Boeing door de overname van de voornamelijk militaire vliegtuigproducent MDC meer gaat meeprofiteren van vaak forse Amerikaanse overheidssubsidies, wat oneerlijke concurrentie zou opleveren voor Airbus. Eurocommissaris Leon Brittan stelde daarom al voor te gaan heronderhandelen over het Amerikaans-Europese akkoord uit 1992 dat de overheidsubsidiëring van nieuwe vliegtuigen beperkt tot maximaal 33 procent. Wat vindt u?

“Deze Europese zorg is onterecht. Boeing was ook allang een militaire producent en wordt na de fusie alleen een grotere. Maar militaire contracten leiden niet vanzelf tot succes in de commerciële sector. Neem Lockheed en MDC zelf, de twee grootste Amerikaanse militaire fabrikanten die het in de commerciële vliegtuigbouw niet hebben kunnen bolwerken. Er is natuurlijk wel technologische beïnvloeding, maar die kan evengoed van de commerciële naar de militaire sector gaan. Vergeet ook niet dat er op strikt bevel van het Pentagon een scherpe financiële scheiding moet bestaan tussen onze militaire en commerciële programma's.”

De Europese Commissie toont zich tot slot bezorgd over de exclusieve 20-jarige leveringscontracten die Boeing dit jaar sloot met American Airlines, met Delta en zojuist ook met Continental. De Eurocommissaris noemde deze contracten 'strijdig met de vrije concurrentie' en 'volstrekt onaanvaardbaar'.

“Als de markt en de klanten ons zeggen dat ze zulke contracten willen, dan kan Boeing toch moeilijk nee zeggen. Als ze bij Airbus zo'n contract kunnen krijgen, zouden ze evenmin aarzelen. Als wij zulke contracten met Europese airlines sluiten, zou ik me meer bij de zorg van de Commissie kunnen voorstellen.”

De Amerikaanse Federal Trade Commission, de tegenvoeter van de Europese Commissie, eiste vorig jaar toch ook van de Zwitserse farma-giganten Ciba/Geigy en Sandoz dat ze een deel van hun Amerikaanse investeringen zouden afstoten alvorens te kunnen instemmen met hun fusie?

Waldmann: “Het verschil is natuurlijk wel dat wij geen bedrijven in Europa hebben, maar juist wel veel onderdelen in Europa kopen. Bovendien verzuimde Sandoz onze Trade Commission te informeren wat wel verplicht was, terwijl wij de Commissie in Brussel in februari direct hebben ingelicht over onze fusieplannen.”

U erkent dus de jurisdictie van de Europese Commissie in deze zaak?

“Ho, ho. Wij stellen niet ter discussie dat de Commissie handelt volgens haar eigen reglementen en wij doen mee in het door haar begonnen proces. Maar mocht de Europese Commissie de fusie tussen twee grote Amerikaanse luchtvaartbedrijven afwijzen, dan behouden wij ons het recht voor die jurisdictie aan te vechten. Wij hoeven die nooit te accepteren. We hebben het hier niet over een internationaal verdrag. Bovendien zullen we bij een eventuele afwijzing van de fusie Boeing-MDC moeten nagaan of er dan sprake is van Europees protectionisme ten gunste van Airbus.”

Wat is voor u de slechtst mogelijke uitkomst van dit transatlantische dispuut?

“Als de Europese Commissie de fusie Boeing-MDC zegt te blokkeren en wij fuseren toch, dan hebben we een conflict. Dat blijft mogelijk. Wij stappen dan allereerst naar de rechter. Intussen is het waarschijnlijk dat Washington en het Pentagon de fusie wel zullen goedkeuren en op hun beurt de Europese afwijzing verwerpen. Wat er dan gebeurt weet ik niet. Speculatie over een handelsoorlog lijkt me niet zinvol.