In strafzaak tegen Etienne U; OM sloot deals met 'kroongetuigen'

AMSTERDAM, 11 JUNI. Het openbaar ministerie heeft voor de strafzaak tegen de van grootschalige hasjhandel verdachte Etienne U. afspraken gemaakt met drie medeverdachten die als een soort 'kroongetuige' zullen optreden.

Justitie volgt hiermee het voorbeeld van de Hakkelaar-zaak, waarin de Amsterdamse rechtbank accepteerde dat het bewijsmateriaal tegen Johan V. voor een groot deel afkomstig was van 'deals' die waren gesloten met twee voormalige criminele compagnons van de Hakkelaar.

De gemaakte afspraken met de getuigen in de zaak U. - die door trawanten 'de generaal' van de hasjhandel wordt genoemd - is een belangrijke doorbraak in het onderzoek naar de man op wie de politie sinds begin jaren negentig jacht maakt. Justitie beschouwt de 42-jarige U. als de opvolger van de in 1991 vermoorde K. Bruinsma. Het vorige onderzoek naar U. eindigde in de IRT-affaire.

De nu geworven 'kroongetuigen' zijn de 36-jarige Canadees J. A. en de Nederlanders de 42-jarige F.van den E. en de 54-jarige J.W. Zij werden mei vorig jaar aangehouden na een undercover-operatie van de Amerikaanse Drugs Enforcement Administration (DEA) en zitten nu vast in het huis van bewaring van Jacksonville in Florida.

De Haarlemse officier van justitie I. Gonzales heeft de getuigen anderhalve maand geleden in Florida volgens een proces-verbaal van 27 mei in een zogeheten plea agreement toegezegd dat “hun verklaringen niet tegen henzelf zullen worden gebruikt”. En “het OM zal contra A. in deze zaak niet tot vervolging over gaan”.

De gesloten deals zijn volgens justitiële bronnen ten onrechte niet, zoals voorgeschreven in een richtlijn van het OM, voorgelegd aan de procureurs-generaal en de centrale justitiële toetsingscommissie. In de OM-voorschriften van maart dit jaar, vastgesteld na het Hakkelaar-proces, staat dat officieren geen strafrechtelijke immuniteit mogen toezeggen “terzake van ernstige strafbare feiten”. Persofficier van justitie Hemmes zegt dat de afspraken niet vallen onder de richtlijn. Ze zijn volgens haar een uitwerking van een door justitie in Amerika getroffen regeling. De advocaat A. Moszkowicz noemt die uitleg nonsens. “De gemaakte afspraken hebben alle kenmerken van een kroongetuigeregeling en hadden moeten worden aangemeld bij de toetsingscommissie.”

Pagina 3: 'Afspraken zijn onrechtmatig'

Ook advocaat H. Jahae noemt de gemaakte afspraken procedureel onrechtmatig. Gonzales moet op verzoek van de advocaten binnenkort bij de rechter-commissaris verantwoording afleggen over de plea agreements. De drie kroongetuigen hebben in april tegenover Nederlandse politiemensen, die naar Florida waren gevlogen, verklaringen afgelegd over onder meer de smokkel van 100.000 kilo hasj uit Pakistan met het schip The Great Alexander. De partij zou bestemd zijn geweest voor Canada. Aangenomen dat de drugs van redelijke kwaliteit waren, bedroeg de groothandelswaarde daar ongeveer 650 miljoen Canadese dollars, ruim 900 miljoen gulden.

Volgens justitie was U. “de grote man achter deze partij”. De Amsterdammer zou eigenaar zijn geweest van een deel van de hasj en zou bovendien zorgdragen voor de aflevering en verkoop in Canada.

The Great Alexander voer vorig jaar april voor de kust van West-Afrika. De hasj zou op zee worden opgesplitst en overgeladen op andere schepen, die de drugs naar Canada moesten smokkelen. Een zekere 'kapitein Bobby', in werkelijkheid DEA-agent John Burns, wierp zich op als 'afhaler'. Het ging om een undercover-operatie met de codenaam: Operation Goodship Lollipop. Het DEA-jacht Orcadia voer met ene Joe Gruppy aan het roer naar de westkust van Afrika en nam 17.000 kilo hasj aan boord. Gruppy bracht de drugs in Florida aan land. Vervolgens eiste kapitein Bobby (DEA-agent Burns) een voorschot op zijn aandeel in de opbrengst. Anders zou hij de hasj zelf in de Verenigde Staten verkopen. De beide Nederlandse kroongetuigen, J.W. en F. van den E., vlogen naar Florida om te praten met kapitein Bobby, die hen uitnodigde aan boord van de Orcadia.

Wat ze niet wisten, was dat de DEA het jacht had voorzien van verborgen video-apparatuur. Direct na de ontmoeting werden de beide mannen gearresteerd op het parkeerterrein van de jachthaven. A. en twee andere verdachten werden korte tijd later ook gearresteerd. De Amsterdamse rechter-commissaris A. Faber vliegt waarschijnlijk in de tweede helft van augustus met advocaten naar Florida om de 'kroongetuigen' te horen.

Etienne U. werd eind vorig jaar aangehouden op het vliegveld Charles de Gaulle. Frankrijk leverde hem onlangs uit aan Nederland.