Defensie: top luchtmacht niet schuldig aan ramp

DEN HAAG, 11 JUNI. De bewindslieden van Defensie bestrijden de mening van een deel van de Tweede Kamer dat de luchtmachtstaf mede verantwoordelijk is voor het drama met de Hercules C130 op Eindhoven Airport. Op 15 juli vorig jaar kwamen daar 34 van de 41 inzittenden van het militaire transporttoestel om het leven als gevolg van falende communicatie en gebrekkige hulpverlening.

Minister Voorhoeve (Defensie) zei vanmorgen in de Tweede Kamer tijdens de voortzetting van het debat over de ramp dat maatregelen tegen drie leidinggevende functionarissen noodzakelijk waren. “Zij zijn echter niet gekozen als zondebokken”, aldus Voorhoeve. De bevelhebber van de luchtmacht heeft na een intern onderzoek besloten maatregelen te nemen tegen de basiscommandant, de brandweercommandant en de verkeersleider na een intern onderzoek. “Niets doen kon op basis hiervan niet. De drie functionarissen verkeerden in de positie dat ze de keten van de noodlottigheden hadden kunnen onderbreken. Dat is echter niet gebeurd”, legde Voorhoeve uit. De top van de luchtmacht is volgens hem niet aansprakelijk omdat het om gedelegeerde verantwoordelijkheid gaat. Of Justitie er net zo over denkt zal binnenkort blijken, er loopt een gerechterlijk vooronderzoek.

In het bijzonder de PvdA, D66, CDA en kleinere fracties zijn van mening dat ook de top van de luchtmacht, zoals de bevelhebber en de directeur operatieën, heeft gefaald en hiervan de consequenties moet ondervinden. De fracties lieten het kabinet weten dat “de trap van bovenaf moet worden schoongeveegd”. Alleen de fractie van regeringspartij VVD zag geen aanleiding om maatregelen te nemen tegen de hoogste leiding van de luchtmacht.

Bij het begin van het debat gisteren, legden diverse fracties de nadruk op de falende hulpverlening na het ongeluk. Alle inzittenden leefden nog nadat het transportvliegtuig brandend naast de baan was beland. Door misverstanden, verkeerde aanpak, onvoldoende informatie kwam de reddingsactie 25 minuten nadat de brand onder controle was op gang.

Een meerderheid in de Tweede Kamer vindt de getroffen maatregelen totnutoe onvoldoende. Behalve dat er maatregelen tegen de top van de luchtmacht zouden moeten worden getroffen, vonden woordvoerders van PvdA, CDA, D66 en GroenLinks ook dat de burger-autoriteiten teveel buiten schot bleven. In het bijzonder loco-burgemeester Van Zon van Eindhoven was volgens de woordvoerders ten tijde van de ramp ernstig te kort geschoten. Hij weigerde aanvankelijk plaats te nemen in het crisisteam.

In de Tweede Kamer is met name door PvdA-woordvoerder Zijlstra en Rosenmöller (GroenLinks) geopperd dat de waarheid over de fouten tijdens de hulpverlening via een parlementair onderzoek aan het licht zouden moeten worden gebracht. Ook de nabestaanden hebben daar op aangedrongen. Of er een meerderheid voor een dergelijk zwaar onderzoek bestaat is onduidelijk. VVD en CDA lijken er weinig of niets voor te voelen. Het CDA-Kamerlid Hillen gaf er de voorkeur aan om naar de toekomst te kijken: “Bij een volgende ramp zou het onderzoeksteam vanaf het begin meer op afstand moeten staan van de betrokken diensten of organisaties, dat geeft een betere kans de feiten boven tafel te krijgen.”

De bewindslieden benadrukten dat de fracties vooral goed moeten nagaan, “ook in het belang van de nabestaanden” welk doel zo'n parlementair onderzoek zou kunnen dienen. Volgens minister Voorhoeve zullen over de ramp met de Hercules nooit alle vragen worden beantwoord.

Staatssecretaris Gmelich Meijling deelde mee dat voorlopig geen niet-militair personenvervoer zal plaatshebben met de Hercules. Vooral het zuurstofsysteem is bij brand te gevaarlijk gebleken, dat moet eerst worden veranderd.