Burgemeester van New York blijft Russen belagen

Burgemeester Rudolph Giuliani van New York is een nieuwe ronde begonnen in zijn loopgravenoorlog tegen de Verenigde Naties. Opnieuw zijn de Russen het mikpunt.

NEW YORK, 11 JUNI. “In New York groeit de vijandigheid tegenover buitenlandse diplomaten.” Dat zegt de Amerikaanse afgezant bij de Verenigde Naties, Bill Richardson, na de derde diplomatenrel binnen een krap half jaar. Ook ditmaal vervult burgemeester Rudolph Giuliani daarbij een hoofdrol en zijn de Russen zijn tegenspelers.

Het begon met een vechtpartij tussen twee Russische diplomaten en de politie. New York eiste daarna betaling van tienduizenden parkeerbonnen van vooral Russen. Eind vorige maand ging Giuliani zich persoonlijk bemoeien met de bouwvergunning voor een woningcomplex voor Russen. “Ze gebruiken hun diplomatieke onschendbaarheid niet als schild, maar als wapen”, aldus de strijdbare burgemeester.

Eerst was er de auto van twee diplomaten uit Rusland en Wit-Rusland die illegaal voor een bluskraan was gezet. Toen de politie ingreep begonnen de aangeschoten mannen een vechtpartij. Het handgemeen versterkte de irritatie bij New-Yorkers over diplomaten die openbare gedragsregels negeren en zich vervolgens via hun diplomatieke onschendbaarheid kunnen onttrekken aan bestraffing. Giuliani sprong in op de frustraties en deed zijn eerste boze uitspraken.

Daarna was er ruzie over onbetaalde parkeerboetes. Buitenlandse diplomaten die werkzaam zijn bij VN-missies en consulaten hadden er over 1996 in totaal 134.281 verzameld ter waarde van meer dan vijf miljoen dollar. In een stad waar gevochten wordt om parkeerplaatsen was dit een schop tegen het zere been. Giuliani noemde de Russen 'schurken', aangezien zij verreweg de meeste openstaande tickets hadden (31.388).

De ruzie escaleerde tot een internationaal conflict toen Giuliani in samenspraak met het State Department (ministerie van Buitenlandse Zaken) aankondigde de kentekenplaten te verwijderen van auto's waarvoor langer dan een jaar een boete openstond. Woeste diplomaten, die hun onschendbaarheid zagen aangetast, dreigden met een proces bij het Internationaal Gerechtshof.

Giuliani liet daarop weten dat wat hem betrof de hele VN zó kon vertrekken uit New York. Hij noemde de instelling een “slaapverwekkende toeristenattractie” en mijmerde hardop over wat er met de vrijgemaakte grond zou kunnen worden gedaan. Onder zware diplomatieke druk heeft Buitenlandse Zaken de kenteken-sanctie uiteindelijk, in stilte, ingetrokken.

Onlangs ging de burgemeester een nieuwe confrontatie aan. Hij liet weten de uitbreidingsplannen voor het wooncomplex van de Russische diplomaten en hun families in de wijk Riverdale in het stadsdeel Bronx te zullen blokkeren. De Russen, die leven in een oud en bouwvallig flatgebouw dat is ontworpen voor alleenstaande mannen, hebben dringend behoefte aan ruimere appartementen en betere faciliteiten. Maar het project is volgens de bewonersorganisatie te groot, gaat te lang duren en is wellicht zelfs te duur (zestig miljoen dollar) voor een Russische regering die “haar soldaten, onderwijzers en gepensioneerden niet kan betalen”, aldus een persbericht van gemobiliseerde buurtbewoners. Zoals ze er nu liggen, zijn de plannen voor omwonenden onacceptabel. En voor Giuliani dus ook.

“Voor Giuliani is dit een win-winsituatie”, aldus een voormalige medewerker van de burgemeester. “New-Yorkers zijn het zat dat diplomaten zich boven de wet plaatsen en diplomaten mogen toch niet stemmen.” De voormalige medewerker, die anoniem wenst te blijven, meent dat de jongste botte uitspraken van de burgemeester onder de noemer “officieuze verkiezingscampagne” vallen. Bij monde van Aleksander Kovalev, tweede secretaris van de VN-missie, laten de Russen alleen weten dat het “van kwaad tot erger wordt” met Giuliani. De Russen willen verder weinig kwijt over de affaires.

“Inbeuken op de Verenigde Naties en hun diplomaten is in populistische zwang”, schreef de New York Times al ten tijde van de parkeerboete-affaire. De meest recente kwestie bewijst dat Giuliani dat populisme goed aanvoelt. Al meer dan een jaar voeren buurtbewoners actie en al die tijd hebben alleen lagere gemeente-ambtenaren zich met de zaak beziggehouden. Pas nadat de kentekensanctie inzake foutparkerende diplomaten weer werd geschrapt, begon Giuliani zich persoonlijk te verzetten tegen het Russische bouwproject.

Terwijl omwonenden zich beroepen op wettelijke argumenten, heeft Giuliani ook nauwelijks iets inhoudelijks over de plannen gezegd. Zijn tegenstand lijkt vooral emotioneel gebaseerd, nauw verbonden met de eerdere conflicten. Zo noemt hij de Russen “slechte buren, die hun diplomatieke onschendbaarheid als wapen gebruiken” - terwijl in dit geval onschendbaarheid geen enkele rol speelt. Verder zegt hij: “Dit zijn buren die grote problemen veroorzaken en weigeren ze aan te pakken. Dit gaat dertig jaar terug en het wordt elk jaar erger.”

Laura Spalter en Paul Elston, die het verzet tegen de bouwplannen in de Bronx aanvoeren, begrijpen echter niet waar Giuliani het over heeft. Er is wat overlast geweest van jeugdige Russen, maar dat is snel en adequaat opgelost. Volgens Spalter en Elston (“De Russen zijn goede buren”) heeft Giuliani zijn eigen agenda. Een agenda waarin de datum van de burgemeestersverkiezingen van deze herfst met rood omcirkeld is.