Oorlogskunst nog steeds opeisbaar

AMSTERDAM, 10 JUNI. De Nederlandse Staat heeft 3585 kunstwerken die in de Tweede Wereldoorlog uit ons land zijn weggevoerd, en daarna werden teruggehaald. Wie meent nog recht te hebben op een dergelijk gerecupereerd kunstwerk, kan nog steeds een claim indienen bij de overheid.

Dit stelt staatssecretaris Nuis (Cultuur) in antwoord op Kamervragen over gerecupereerde kunst. De collectie 'oorlogskunst' bestaat uit twee categorieën: kunst die door de toenmalige eigenaren vrijwillig is verkocht aan de Duitsers, en kunstwerken waarvan de eigenaren niet gevonden zijn.

De kunstwerken waarvan vaststaat dat de eigenaren ze vrijwillig verkochten aan de bezetter, zijn na de oorlog automatisch staatsbezit geworden. Geroofde en onvrijwillig verkochte kunstwerken waarvan de eigenaar nooit gevonden is heeft de Staat in beheer. Als rechthebbenden zich melden bij Inspectie Cultuurbezit, kunnen ze hun werk terugkrijgen.

Nuis beklemtoont dat de overheid sinds 1945 meewerkt aan de teruggave van werken aan rechthebbenden. Nederlanders waren tot oktober 1945 verplicht aangifte te doen van kunstwerken die door de Duitsers waren weggevoerd bij de speciaal voor recuperatie opgerichte Stichting Nederlandsch Kunstbezit. Op basis van die aangifteformulieren heeft de SNK de kunst in Duitsland opgespoord. Eigenaren (of rechthebbenden) die na de oorlog konden aantonen dat zij hun kunstwerk door roof, inbeslagname of onvrijwillige verkoop aan de Duitsers waren kwijtgeraakt, hebben hun werk teruggekregen. Gerecupereerde werken waarvan de eigenaren na de oorlog niet direct vindbaar waren, werden geëxposeerd in verschillende musea. Daar konden mensen die aangifte hadden gedaan van vermiste kunstwerken komen kijken.

Alle werken uit de collectie gerecupereerde kunst zijn geregistreerd en die inventaris is openbaar, schrijft Nuis. Uit een recent artikel in de Volkskrant over dit onderwerp kregen de vragenstellers, de Kamerleden G. Valk en L.P. Middel (PvdA), de indruk dat dit niet zo was. Nuis beklemtoont dat voor particulieren die na willen gaan of zij misschien recht hebben op een kunstwerk 'feitelijk geen hindernissen' bestaan. Musea die werken uit de betrokken collectie in bruikleen nemen, weten dat om gerecupereerde kunstwerken gaat, doordat er NK voor het inventarisnummer staat. NK staat voor Nederlands Kunstbezit, en dat is afgeleid van de registratie SNK. De NK-collectie wordt beheerd door het Instituut Collectie Nederland. Veel van deze werken hangen als bruiklenen bij ambassades en in musea, aldus Nuis.