Generaal VS trekt zich terug om overspel

WASHINGTON, 10 JUNI. De jacht op overtreders van de strenge seksuele gedragsregels in het Amerikaanse leger heeft gisteren een nieuw slachtoffer geëist, deze keer op het hoogste niveau. Onder zware druk trok de Amerikaanse generaal Joseph Ralston, die vorige week in opspraak kwam omdat hij in de jaren tachtig een buitenechtelijke relatie had, zich terug als kandidaat voor de hoogste militaire functie: voorzitter van de chefs van staven.

Een storm van protest was eind vorige week opgestoken toen minister van Defensie William Cohen zei dat Ralstons overspel hem niet voor de toppositie diskwalificeerde. In het Congres en de media werd Cohen daarop verweten met twee maten te meten. Een vrouwelijke piloot werd minder dan een maand geleden nog met veel misbaar uit de luchtmacht verwijderd omdat ze een verhouding met een getrouwde man had gehad. Voor een mannelijke generaal die overspel heeft gepleegd gelden kennelijk andere normen, luidde de bittere kritiek op Cohens vergevingsgezinde opstelling.

Door nu terug te treden heeft Ralston niet alleen zijn minister uit een netelige positie bevrijd. Ook bespaart hij president Clinton, die zèlf kampt met de reputatie dat hij zijn huwelijkse trouw niet altijd even serieus heeft genomen, een onmogelijke keuze. Had Clinton de benoeming moeten doorzetten, waarmee hij zich de woede op de hals had gehaald van grote groepen in het leger, in het Congres en in de vrouwenbeweging? Of had hij moeten zeggen dat Ralstons buitenechtelijke verhouding hem ongeschikt maakte voor de hoge post - wat meteen vragen had opgeroepen over zijn eigen geschiktheid als opperbevelhebber.

Het Witte Huis was er op gebrand de controverse, die vijf dagen lang de Amerikaanse media domineerde, zo snel mogelijk uit de wereld te helpen. President Clinton prees Ralston gisteren en zei dat de generaal aanblijft in zijn huidige positie als vice-voorzitter van de chefs van staven. Ralston zelf, die zondag was teruggekeerd van een buitenlandse reis, erkende de onhoudbaarheid van zijn kandidatuur gisteren pas na gesprekken met Cohen, generaal Shalikashvili (die hij had zullen opvolgen) en leden van het Congres. Hij zei te betreuren dat de indruk was ontstaan dat er in het leger met twee maten wordt gemeten. “Ik geloof niet dat er een dubbele moraal is”.

De opwinding over de kwestie-Ralston lijkt nu bezworen, maar de grote onrust en verwarring in het leger over de seksuele gedragsregels - en wanneer ze nageleefd moeten worden - is nog allerminst voorbij. Overspel is onder militair recht bijvoorbeeld een misdaad, althans als de goede orde en discipline erdoor in gevaar worden gebracht. Maar wanneer is dat het geval? Bordelen in de buurt van Amerikaanse legerkampen in het buitenland worden traditiegetrouw bezocht door ongetrouwde èn getrouwde militairen, en Amerikaanse legerartsen inspecteren de bordelen veelal op hygiëne. Is deze vorm van “massaal overspel” dus toegestaan? Toen een journalist daarover een vraag stelde tijdens een persconferentie dit weekeinde op het Pentagon, viel er onder de militaire woordvoerders een diepe stilte.

Als in de Tweede Wereldoorlog elke officier die ooit is vreemdgegaan zou zijn vervolgd, schrijft Newsweek deze week, dan waren op D-Day de troepen misschien wel teruggedreven in zee. Zelfs de opperbevelhebber van de Geallieerde troepen, generaal Dwight D. Eisenhower (de latere president), had indertijd een verhouding met de vrouw die zijn chauffeur was, voegt het blad er aan toe.

Het debat dat dezer dagen in de Amerikaanse media woedt komt steeds terug bij de vraag: Moet iemand een onbesproken levenswandel hebben om een goede militair te zijn? Of, zoals een gepensioneerde generaal in een van de kranten het stelde: Als we van alle militairen heiligen maken, wie knapt dan het vuile werk nog op dat soldaten nu eenmaal moeten doen?

De legertop ziet de afgelopen jaren scherp toe op strikte naleving van de gedragsregels, om de integratie van vrouwen in de krijgsmacht niet te laten mislukken. De sterke groei van het aantal vrouwen in het leger (nu zo'n dertien procent van de in totaal 1,5 miljoen militairen) heeft een enorme cultuurschok teweeggebracht in een organisatie die leefde bij mannelijke agressiviteit. Tien jaar geleden nog werd bij het marcheren gezongen: One, two, three, four, every night we pray for war, five, six, seven, eight, rape, kill, mutilate (1,2,3,4 we bidden elke nacht om oorlog, 5,6,7,8, vermink, vermoord, verkracht).

Ondanks de strenge regels is het aantal gevallen van seksuele intimidatie en verkrachting dat is aangemeld de afgelopen jaren fors toegenomen. Via speciale telefoonlijnen worden anonieme klachten daarover in behandeling genomen. Behalve verkrachting en ongewenste intimiteiten worden zo ook verhoudingen tussen superieuren en ondergeschikten aangemeld (in sommige legerkampen geldt dat per definitie als verkrachting), homoseksualiteit (wat een reden voor ontslag kan zijn) en overspel.

Volgens sommigen binnen en buiten het leger heeft dat geleid tot een “seksuele heksenjacht”, een golf van ongefundeerde verdachtmakingen die te vergelijken is met de fanatieke communistenjacht van senator McCarthy in de jaren vijftig. Ook bij kranten stromen de anonieme tips dezer dagen binnen. Bij The Washington Post kwamen de afgelopen week, behalve de tip over de affaire van generaal Ralston, ook allerlei telefoontjes en faxen binnen over misstappen van andere militairen, van soldaat tot generaal. “Informeer eens over [een zekere generaal] en de hoer in zijn kamer in Bangkok [in een wintermaand]”, suggereerde een beller de krant.

Minister Cohen heeft zaterdag een commissie ingesteld die zich zal bezinnen op aanpassing van de regels voor seksuele relaties tussen militairen die plaatshebben met wederzijdse instemming. Die regels zouden volgens president Clinton “redelijk, consistent en eerlijk” zijn. Een andere commissie zal zich bezinnen op het gemengd drillen van mannelijke en vrouwelijke militairen. Enkele van de ernstigste gevallen van systematische verkrachting zijn begaan door mannelijke drilinstructeurs van vrouwelijke recruten.