Duitse regeringscrisis voorlopig bezworen

BONN, 10 JUNI. De christen-democratische partij van Helmut Kohl en de liberale coalitiepartner FDP hebben gisteren beloofd elkaar “trouw te blijven”. Daarmee lijkt de politieke crisis in Bonn, waar een breuk in de regering dreigde, voorlopig bezworen.

Na een urenlang spoedberaad van de presidiums van beide partijen, verklaarde algemeen-secretaris Peter Hintze (CDU), dat zijn partij vasthoudt aan de coalitie met de liberalen. CDU/CSU en FDP willen de coalitie ook na het verkiezingsjaar 1998 voortzetten, zei Hintze. Gezien de “blokkadehouding” van oppositieleider Oskar Lafontaine van de SPD is er volgens de CDU-woordvoerder geen alternatief.

Hij deed een dringend beroep op de liberalen ervoor te zorgen dat steunbetuigingen aan elkaar niet telkens “ritueel” hoeven te worden herhaald. De afgelopen dagen dreigde de een na de andere FDP'er openlijk dat de liberalen uit de coalitie zouden stappen als de onenigheid met CDU/CSU over belastingverhoging bleef bestaan.

Plaatsvervangend FDP-voorzitter Rainer Brüderle zei maandag letterlijk in een vraaggesprek dat “de FDP maar moest opstappen” als de andere coalitiepartners de belastingen wilden verhogen. Zo'n daad zou de liberalen bij de verkiezingen van volgend jaar een veel betere uitgangspositie geven. Gisteren bleek dat Brüderle tegen een journalist zijn mond voorbij had gepraat, zo liet hij weten aan partijvoorzitter Wolfgang Gerhardt die hem op het matje had geroepen.

Guido Westerwelle, algemeen-secretaris van de FDP, deelde mee dat de gesprekken in de coalitie gisteren “bijzonder inspannend” waren, maar tot resultaat hebben geleid. Hij bevestigde dat zijn partij achter de regeringscoalitie met de CDU/CSU staat. “We willen dat deze coalitie succes heeft”, zei Westerwelle. Hij voegde eraan toe dat de liberalen niet van plan zijn hun standpunt met dreigementen door te zetten. Wel onderstreepte hij dat de coalitie “een zware week” tegemoetgaat.

Alle partijen gaan ervan uit, zei Westerwelle, dat er binnen een maand overeenstemming zal zijn over de beheersing van de financiële problemen. Het kabinet moet voor dit jaar dekking zien te vinden voor tegenvallers van tussen de 20 en 30 miljard mark, mede veroorzaakt door de kosten van de hoge werkloosheid. In de ontwerpbegroting voor volgend jaar komt de regering nog 15 tot 20 miljard tekort.

De coalitiepartners hebben met hun belofte van trouw ook een eind gemaakt aan speculaties over een grote coalitie, die in de maak zou zijn met de sociaal-democratische SPD. Gisteren werd bekend dat minister van Financiën Theo Waigel (CSU) eind vorige week met de vroegere SPD-bondskanselier Helmut Schmidt had gesproken. Dit nieuws, temidden van de politieke crisis in Bonn, zette de deur naar speculaties wijd open.

Sommige kranten suggereerden dat Schmidt als bemiddelaar zou zijn aangezocht om een grote coalitie te smeden, omdat de CDU zich van de lastige FDP wilde ontdoen. Anderen suggereerden dat Waigel steun in de SPD zou zoeken voor zijn belastinghervorming. Zijn voorstel wordt geblokkeerd door de Bondsraad, die door de SPD wordt gedomineerd, terwijl Waigel juist haast wil maken met de belastingverlaging om de economie een extra injectie te geven en de hoge werkloosheid af te remmen.

Als antwoord op de vraag wat Waigel te doen stond, zei Helmut Schmidt gisteren op de radio: “Weinig”. Waigel zou eisen kunnen stellen in het kabinet en bij de bondskanselier. Als zij niet aan zijn wensen tegemoet zouden komen, restte Waigel niets anders dan te zeggen: helaas moet ik nu mijn biezen pakken. Schmidt bleek echter niet op de crisisachtige maandagmorgen te zijn geïnterviewd, maar al drie weken geleden toen de problemen in de coalitie nog niet zo ernstig waren.

SPD-leider Oskar Lafontaine hielp alle verwarring rondom het entre-nous tussen Schmidt en Waigel meteen de wereld uit. Een grote coalitie is voor de SPD niet aantrekkelijk, zei Lafontaine. Als de regering ten einde raad is, moeten er volgens hem nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven. “Het is voor ons geen enkel probleem een kandidaat te leveren”, liet SPD-politicus Gerhard Schröder vanmorgen weten. De premier van Nedersaksen maakt er geen geheim van dat hij hoopt door de SPD te worden aangewezen om het bij de komende verkiezingen tegen bondskanselier Kohl op te nemen.