Componisten

Voorzitter Peter-Jan Wagemans van Componisten '96 vertelt over de afsplitsing van zijn groep van de componistenvereniging Geneco (NRC Handelsblad, 26 mei). Over deze breuk, veroorzaakt door meningsverschillen over de toekenning van staatsgelden aan componisten via het Fonds voor de Scheppende Toonkunst, is een onderzoek ingesteld uitmondend in het rapport-Driessen.

Daarin wordt geschreven over “een actief cultureel publiek” en over “de waardering bij degenen die frequent deelnemen aan het culturele leven”.

Vastgesteld is de bekendheid onder dat publiek met een aantal “sterk door het Fonds ondersteunde componisten”; “enkele componisten zijn toch even bekend als buitenlandse hedendaagse componisten”. Ook voor deze componisten (door Wagemans in het artikel genoemd) moet de waardering “bijzonder laag” worden genoemd bij het genoemde publiek van “geoefende luisteraars”. Genoemd publiek “kent daarentegen wel vrij goed de namen van hedendaagse componisten. Men weet met andere woorden waar men het over heeft”. Dus moet je vaststellen dat de staat verschillende componisten al jarenlang sterk financieel ondersteunt, ofschoon zij niet geliefd zijn bij het terzake doende publiek. Is dat een juiste bezigheid voor een regering of is het een vorm van concurrentievervalsing?

Komen andere kunstenaars van gelijke bekendheid, zoals Harry Mulisch en Maarten 't Hart ook met hun werk voor commissies van een staatsfonds dat hun geld geeft? Nee, natuurlijk niet. Het is duidelijk dat verschillende door Wagemans genoemde componisten hun bekendheid niet danken aan het publiek, maar aan de staat.

Het onstaan van deze situatie, die gewoon slecht is voor de vrijheid van het componeren, ligt in inmenging van de staat, die besloot dat je tegelijkertijd in het bestuur van het Fonds kon zitten en er geld van kon krijgen. Een toestand die “onbestaanbaar” is volgens het rapport-Driessen. Wagemans was jarenlang bestuurslid van het Fonds, terwijl hij er tevens gelden van ontving. Hij voelde zich blijkbbaar thuis in deze onfrisse combinatie.