Theater Instituut heropend na verbouwing

Theater Instituut Nederland, Herengracht 168, Amsterdam. 'Theatrale dromen', t/m 4/1.

AMSTERDAM, 9 JUNI. Het Theater Instituut Nederland is vanmiddag heropend door staatssecretaris A. Nuis, na een renovatie die anderhalf jaar in beslag heeft genomen. Tussen de vijf zeventiende-eeuwse herenhuizen aan de Herengracht in Amsterdam is een groot aantal nieuwe doorgangen gemaakt, en er ontstond extra ruimte voor tentoonstellingen en bijeenkomsten door de permanente verhuizing van de museale collectie (schilderijen, objecten, requisieten, kostuums en affiches) naar een depot in Amsterdam-Zuidoost.

De renovatie heeft 6 miljoen gulden gekost, waaraan 6 ton is bijgedragen door het ministerie van OCW. De rest kwam van andere fondsen, sponsors en uit de eigen kas.

In plaats van de vijf kleine vertrekken, waarin het Theater Instituut tot dusver zijn tijdelijke tentoonstellingen onderbracht, zijn nu drie grotere zalen ontstaan. In één daarvan, de stijlkamer op de benedenverdieping bij de ingang, staat de komende twee jaar een metershoge installatie van glas, die door ontwerper Theo Tienhooven is gevuld met min of meer willekeurig bijeen gegaarde bezittingen uit het depot - prullaria, helmen, vorstelijke gewaden, poppenkastpoppen, een schminkkistje (gebruikt door de acteur Ko van Dijk), maquettes, miniatuurtheatertjes, bokalen, kiekjes en toneelsieraden. “Als een kind in een speelgoedwinkel heb ik de dingen uitgekozen”, zegt hij, “en zonder te letten op hun eventuele belang.”

Dit glazen rariteitenkabinet is volgens directeur Dragan Klaic veruit te verkiezen boven een vaste opstelling over de Nederlandse theatergeschiedenis, die voorheen door sommige bezoekers deerlijk werd gemist. Klaic is naar zijn zeggen fel gekant tegen zo'n permanente expositie: “Heel bewust zien we daarvan af, want het is de dood in de pot - het wordt stoffig, vervelend en saai.” Wel is het de bedoeling continu meer dan één wisseltentoonstellingin huis te hebben en sommige opstellingen ook langer te laten staan dan voorheen mogelijk was. Zo zal een grote expositie over honderd jaar amusementstheater (1839-1939), die in december wordt geopend, minstens vijftien maanden duren.

De eerste wisseltentoonstelling is een kleine portrettenparade, waartoe dertig theatermakers zich door Diana Blok hebben laten fotograferen in hun favoriete rol van de andere sekse. De mimespeelster Karina Holla veranderde bijvoorbeeld in een hekserige Faust, theaterfotograaf Kors van Bennekom poseerde als een blote, craquelé-achtige Mata Hari, acteur Porgy Franssen werd een Moeder Courage als een straatzwerver, actrice Trudy de Jong oogt als een ietwat oosterse Hamlet, en haar collega Kitty Courbois werd een enigszins gemummificeerde Don Corleone uit The Godfather. Opmerkelijk is dat de foto's de nogal geëxalteerde sfeer uitstralen van theaterfoto's van honderd jaar geleden. Het is de bedoeling de serie, getiteld Theatrale dromen, volgend jaar als reizende expositie ter beschikking te stellen aan theaters en andere locaties.

De grootste trots van het vernieuwde Theater Instituut is de bibliotheek op de eerste etage, die zich door diverse doorbraken uitstrekt over alle vijf panden en intussen al enkele maanden in gebruik is. Op de tweede etage zijn drie zalenvoor vergaderingen en andere bijeenkomsten ingericht, die men voortaan ook aan anderen hoopt te verhuren. Bij de door architect J. van Stigt uitgevoerde renovatie golden diverse restricties; de muur- en plafondschilderingen van Isaac de Moucheron en Jacob de Wit mochten niet worden aangetast, evenmin als het krullerige stukwerk in diverse vertrekken en de gedecoreerde wenteltrap van hout in het centrale gebouw. Ook de vier achtertuinen, met renaissance- en barok-invloeden, worden in hun oude luister hersteld. Morgen is het instituut weer geopend voor het publiek.