Tegenslag voor Nederland; Franse reserves bij stabiliteitspact

LUXEMBURG/BONN, 9 JUNI. Frankrijk heeft vandaag op een vergadering van de ministers van Financiën van de Europese Unie een 'reflectieperiode' geëist over het zogeheten stabiliteitspact, dat duurzame begrotingsdiscipline van de deelnemers moet garanderen na invoering van de EMU.

Als de EU-partners met dat uitstel van de besluitvorming instemmen, dan kan het pact niet definitief aangenomen worden op de Eurotop, volgende week in Amsterdam, zoals oorspronkelijk de bedoeling was. Voor het Nederlandse voorzitterschap zou dat een zware teleurstelling zijn. Vanmiddag sloot minister Zalm van Financiën niet uit dat overeenstemming voor de Eurotop alsnog mogelijk is. De Duitse minister van Financiën, Theo Waigel, zei gisteren nog dat er wat Bonn betreft niet aan het pact getornd kan worden. Bondskanselier Kohl zei gisteren uitdrukkelijk zijn “politieke toekomst” te verbinden aan stipte invoering van een harde euro.

Inmiddels is de crisis binnen de regering-Kohl over de dramatische begrotingsproblemen in het weekeinde verscherpt. Over het lot van de coalitie wordt de komende weken beslist, bleek zaterdag uit de woorden van minister Waigel van Financiën (CSU).

Bij de opstelling van de begroting voor 1998 zal “het uur van de waarheid” slaan, verklaarde Waigel tijdens een bijeenkomst van de jongerenorganisatie van de Beierse CSU in Erlangen. Dat moet volgens de minister “ook voor de FDP duidelijk zijn”. In de kleinste liberale coalitiepartner wordt inmiddels openlijk over een breuk in de regering gesproken.

Als de CDU/CSU hun plannen tot belastingverhoging doorzetten, “moeten we opstappen”, zegt plaatsvervangend FDP-voorzitter Rainer Brüderle vandaag in een vraaggesprek met het weekblad Focus. Brüderle deelt de mening van een aantal belangrijke FDP-politici dat een breuk in de coalitie de liberale partij bij de verkiezingen van volgend jaar “zeer goede kansen” biedt. Bij de verkiezingen kunnen we zeker 15 procent van de stemmen halen, zei Brüderle over zijn partij, die volgens alle prognoses niet veel verder komt dan 6 procent. Minister Waigel verklaarde gisteren een belastingverhoging voor 1998 niet uit te sluiten. Hij zei ook dat de schulden in de begroting voor volgend jaar de investeringen beslist niet mogen overtreffen zoals de FDP voorstelt.

“Daar doe ik niet aan mee, dat moet de FDP duidelijk zijn.” Waigel en Kohl verhardden hun standpunt over een tijdige invoering van de euro in 1999, die strikt aan alle criteria voldoet. “Degenen die voor uitstel pleiten, stellen de muntunie voor eeuwig uit”, aldus Kohl.

Pagina 5: Kohl verbindt zijn politieke lot aan invoering muntunie

Bondskanselier Kohl waarschuwde tijdens een bijeenkomst van industriëlen in Frankfurt voorstanders van uitstel van de muntunie voor de gevaren die hieraan kleven. “Degenen die denken aan verschuiving moeten beseffen wat dit voor gevolgen voor de mark zal hebben”, zei Kohl. Uitstel zal volgens de kanselier leiden tot een vlucht in de mark, die geweldig zal worden opgewaardeerd met alle gevolgen van dien voor de werkgelegenheid. Kohl verklaarde expliciet zijn politieke lot te verbinden aan de doelstelling de muntunie in 1999 te laten beginnen. Volgens betrouwbare bronnen in de coalitie heeft Kohl, aldus de Hamburger Morgenpost vanmorgen, de laatste weken al twee keer met aftreden gedreigd.

De directeur van het Economische Onderzoeksinstituut Wefa in Frankfurt heeft becijferd dat het besluit om de euro een jaar uit te stellen in 1998 leidt tot een verminderde groei van 0,7 procent en 130.000 extra werklozen. Een definitieve verschuiving noemt het instituut “rampzalig”. Tot het jaar 2002 zullen bedrijven in Duitsland naar schatting 60 miljard mark minder investeren, waardoor 800.000 mensen geen baan zullen krijgen.

Terwijl minister Waigel en de bondskanselier in het weekeinde ondanks de begrotingsproblemen vasthielden aan strikte invoering van een harde euro, komt Waigel binnen zijn eigen partij onder toenemende druk te staan. De Beierse CSU-premier Edmund Stoiber verklaarde dat uitstel van de Europese muntunie beter is dan een zwakke munt. Hij zei dat de Duitse stabiliteitscultuur van groot belang is en als voorbeeld voor een onafhankelijke Europese Centrale Bank dient. Het openbreken van het stabiliteitspact dat de Fransen voorstaan, is voor de CSU niet acceptabel, liet Stoiber weten. De Franse premier Jospin heeft tijdens zijn verkiezingscampagne het stabiliteitspact, zoals Waigel het wil, 'absurd' genoemd. Het pact moet via geldstraffen garanderen dat de EU-landen hun tekorten duurzaam onder controle krijgen.

Minister Waigel zei gisteren dat ingrijpende bezuinigingen op alle gebieden noodzakelijk zijn om de oplopende miljardentekorten weg te werken. “Er mogen geen taboes zijn”, aldus Waigel. Hij wil het mes zetten in de grote hoeveelheid subsidies ter waarde van 250 miljard mark. De arbeidsbureaus hangen bezuinigingen ter waarde van 2 miljard op werkgelegenheidsprojecten boven het hoofd en de kerstgratificatie voor ambtenaren wordt mogelijk geschrapt. Vandaag beraden de partijbesturen van CDU en FDP zich afzonderlijk over de crisisituatie.