Overleg over afkoopregeling tabaksfirma's VS in impasse

NEW YORK, 9 JUNI. Geheim overleg tussen de tabaksindustrie en openbare aanklagers van Amerikaanse staten is in een impasse geraakt. Een akkoord is daarmee vooralsnog van de baan.

De tabaksbedrijven willen via onderhandelingen met de staten bereiken dat de federale overheid wetgeving aanneemt die hen vrijwaart van rechtsvervolging wegens het aanbrengen van schade aan de volksgezondheid. De branche zou dat willen afkopen met een bedrag van 300 miljard dollar over dertig jaar.

De tegenpartij, openbare aanklagers van Amerikaanse staten, wil voor afspraken over afkoop van rechtsvervolging een “reële prijs” en niet nader genoemde garanties van betrokken bedrijven.

Sommige tegenstanders van de tabaksindustrie vinden 300 miljard dollar een te laag bedrag of ze zijn verbolgen over het feit dat ze niet zijn geraadpleegd. Vooral de gezondheidssector en politieke afgevaardigden daarvan voelen zich gepasseerd. Zij protesteren bovendien tegen een regeling waarbij de tabaksindustrie van elke productaansprakelijkheid wordt ontslagen. Ook een aantal vertegenwoordigers van staten en advocaten die met zaken bezig zijn willen niet dat wetgeving wordt aangenomen die vervolging zou frustreren. Sommige staten hebben al gezegd niet mee te doen aan een regeling.

De tabaksindustrie heeft haast omdat het aantal zaken dat tegen haar wordt aangespannen blijft oplopen. Inmiddels hebben 32 staten aangekondigd om ziektekosten die gerelateerd zijn aan roken op de branche te verhalen.

“We weten eigenlijk heel weinig over hoe een akkoord er precies uit gaat zien”, zegt Richard Daynard van het Tobacco Products Liability Project van de Northeastern University School of Law in Boston. “We zijn overigens geen principiële tegenstanders van een akkoord.” Volgens Daynard heeft ook het Congres, de Amerikaanse volksvertegenwoordiging, een afwachtende houding. Congresleden hebben een commissie gevraagd om advies. Hierin hebben onder meer de voormalige nationale gezondheidsinspecteur, Everett Koop, en David Kessler, voorheen hoofd van de Food and Drug Administration, zitting.

Daynard zei te verwachten dat deze commissie zal adviseren niets te overhaasten. “Als er een akkoord mogelijk is, kan dat ook morgen worden gesloten.” Volgens Daynard moet het Congres geen druk voelen om een wettelijke regeling te komen. Vertraging zal volgens hem niets veranderen aan de bereidheid van de tabaksindustrie een regeling te treffen.

“De zaken die dit jaar nog voorkomen zullen van geringe invloed zijn”, zegt Daynard. “Zelfs als de tabaksindustrie de komende zomer zaken wint, wat God verhoede, dan hebben ze er toch nog zoveel voor de boeg dat een akkoord nog steeds aantrekkelijk is. De tijd dat de tabaksindustrie gokt op een goede afloop in de rechtszaal is definitief voorbij.”