ING Bank wil verzameling Ritman veilen

AMSTERDAM, 9 JUNI De ING Bank wil de complete boekencollectie van de Amsterdamse zakenman J. Ritman, die op de lijst van beschermd Nederlands cultuurbezit staat, naar Londen brengen om te veilen.

Staatssecretaris Nuis wil nu proberen de collectie van 18.000 zeldzame religieuze en filosofische boeken en handschriften te behouden voor Nederland.

Daarvoor heeft hij krachtens de Wet tot behoud van cultuurbezit een half jaar de tijd. De volledige boekencollectie van Ritman, ook bekend als Bibliotheca Philosophica Hermetica, is in 1994 op de lijst van beschermd cultuurgoed geplaatst. Dat gebeurde nadat de ING Bank in 1993 een deel van de bibliotheek, 300 boeken, naar Londen bracht om te veilen. De bank heeft sinds dat jaar een conflict over kredieten met Ritman, en heeft de bibliotheek in onderpand.

Het Amsterdamse gerechtshof heeft begin dit jaar de ING bank verboden de duizenden zeldzame boeken die zich in Nederland bevinden rechtstreeks te veilen. Eerst moet de collectie ter verkoop aan de Staat der Nederlanden worden aangeboden, zoals de wet cultuurbehoud voorschrijft. De overheid heeft in een eerder stadium al 35 miljoen gulden geboden. Er wordt volgens een woordvoerster van het ministerie van onderwijs, cultuur en wetenschappen ook gezocht naar andere oplossingen om de boekencollectie van de bank over te nemen.

Een woordvoerder van de ING laat weten dat bank tot nu toe nog niets van Nuis heeft vernomen sinds de bank anderhalve week geleden haar voornemens heeft gemeld. De ING mag van de rechter wel de ruim 300 boeken van de collectie die al in Londen zijn verkopen. De overheid denkt niet dat op grond van Europese regels die verkoop van beschermde boeken kan worden tegenhouden: de boeken waren al in Londen voor ze in Nederland beschermd werden, aldus een OCW-woordvoerster.

De boeken zijn op de lijst bij die wet gezet, omdat het volgens Nuis in 1994 gaat om “een onvervangbaar bezit aan cultuurhistorisch waardevolle manuscripten en incunabelen. (-) Deze bibliotheek is uniek, doordat zij vanuit één bindend concept, de christelijk-hermetische traditie binnen de westerse cultuurgeschiedenis, is opgebouwd.”

De ING Bank heeft er tot nu toe nooit twijfel over laten bestaan dat zij de ook de bibliotheek te gelde wil maken om de schulden van Ritman te delgen. Ritman had kredieten bij de bank voor zowel zijn bedrijf, de wegwerpservies producent De Ster, als de uitbreiding van zijn kunstcollectie en bibliotheek. Naar het oordeel van de bank gaf Ritman teveel uit aan kunst- en boekaankopen, en draaide daarom de geldkraan voor zijn bedrijf De Ster dicht. Ritman werd gedwongen zijn bedrijf en kunstcollectie te verkopen.

Volgens Ritman weigert de bank te onderhandelen over zijn aanbod, voor een totale afhandeling van de schuld van ruim 500 miljoen, waarin ook de uitstaande kredieten voor zijn bedrijf De Ster begrepen zijn. Mocht de collectie geveild worden, dan zal de opbrengst van wellicht enkele tientallen miljoenen volgens betrokkenen niet voldoende zijn om de schuld af te betalen. De directeur van de Ritman-bibliotheek, dr. F.A. Janssen, vraagt zich daarom af 'welk zakelijk doel' met deze actie gediend is.