Ierland: geen meerderheid in parlement

LONDEN, 9 JUNI. Ierland wacht een periode van politieke instabiliteit nadat gisteren bleek dat geen van de twee aspirant-regeringscombinaties bij de verkiezingen van afgelopen vrijdag een meerderheid wist te halen in het parlement.

Politieke commentatoren houden er rekening mee dat binnen een jaar nieuwe verkiezingen moeten worden gehouden om een einde te maken aan de politieke onzekerheid. De leiders van de twee grootste Ierse partijen, Fianna Fail en Fine Gael, zeiden vorige week nog dat een verkiezingsuitslag die geen van de beoogde regeringscoalities een duidelijk mandaat gaf, de slechtst mogelijke uitkomst zou zijn.

Na anderhalve dag van intensieve tellingen, een gevolg van het gecompliceerde Ierse kiessysteem, kwam de partij van premier John Bruton gisteren als één van de grote overwinnaars uit de bus. Zijn Fine Gael-partij haalde 54 zetels, acht meer dan in 1992. Maar die winst was niet voldoende om het verlies van de coalitiepartners te compenseren. Labour, de enige partij die niet haar wortels heeft in de Ierse vrijheidsstrijd, zag de fractie bijna halveren: 17 zetels. Terwijl ook Democratic Left twee van haar zes zetels verloor.

De tweede grote overwinnaar was Fianna Fail, de partij die Ierland sinds de onafhankelijkheid verreweg het langst geregeerd heeft. Fianna Fail boekte 77 zetels, een winst van 9. Maar de beoogde coalitiepartner, Progressive Democrats, raakte de helft van haar acht zetels kwijt. Daardoor komt geen van beide combinaties aan een meerderheid in het parlement dat 166 zetels telt.

Toch gaat Bertie Ahern, de leider van Fianna Fail, ervan uit dat hij op 26 juni premier van Ierland wordt als het nieuwe parlement wordt geïnstalleerd. Dat betekent dat hij de steun moet winnen van een aantal van de onafhankelijke kandidaten die in de volksvertegenwoordiging zijn gekozen. Daarbij gaat het om tien parlementariërs, van zeer uiteenlopende pluimage. Sommigen zijn afkomstig van de twee grote partijen die ze met ruzie hebben verlaten. Anderen zijn werkelijk ongebonden en voerden campagne voor één enkel thema, zoals voor de vrije en kosteloze ontvangst van Britse televisie. En dan zijn er nog de twee splintergroeperingen: de Groenen (twee zetels) en Sinn Fein, de politieke vleugel van het verboden Ierse Republikeinse Leger, die in de Republiek voor het eerst in veertig jaar weer een zetel won. Sinn Fein haalde vorige maand bij de Britse verkiezingen ook al twee zetels. Die zege had vooral propagandistische waarde. Sinn Feins zetels in het Lagerhuis blijven onbezet omdat de partij, die ijvert voor een verenigd Ierland, geen trouw wil zweren aan de Britse kroon. Sinds de Ierse onafhankelijkheidsstrijd aan het begin van de jaren twintig wenste de partij ook geen zitting te nemen in de Dail, het Ierse parlement. Maar in 1986 maakte de partij op aandrang van Sinn Fein-president Gerry Adams aan dat 'beleid van onthouding' een einde. Het is in die elf jaar voor het eerst dat de partij in de Ierse volksvertegenwoordiging gekozen wordt.

Vóór de verkiezingen had premier Bruton gewaarschuwd dat een stem voor Sinn Fein een “stem voor het geweld” zou zijn. De Fianna Fail-partij van Bertie Ahern staat veel welwillender tegenover Sinn Fein dan Brutons Fine Gael. Maar Ahern verklaarde gisteren dat hij de vorming van een regering niet zal laten afhangen van de steun van Sinn Fein, zolang de IRA niet opnieuw tot een staakt-het-vuren heeft besloten. Wel wil hij op korte termijn een ontmoeting met Sinn Fein-president Gerry Adams.