Bolkestein belet om te scoren

Politieke leiders, ook in Nederland, regisseren steeds meer. Zij hebben daar hun mannetjes voor: persvoorlichters zijn media-adviseurs geworden. Die helpen hun bazen met grote en kleine adviezen. Zo spreekt VVD-leider Bolkestein op partijbijeenkomsten in het land steevast om kwart voor acht. Zijn verhaal kan dan nog mooi in het NOS-Journaal van acht uur, nog altijd het meest bekeken nieuwsprogramma op televisie.

Alleen kun je niet alles afdwingen. Naast de professionele politiek is er ook nog een sectie amateurpolitiek die zich verenigt in de partijorganisatie. Het was dan ook aardig om te zien hoe Bolkestein het vorige maand op een partijraad van de VVD in Venlo moest afleggen tegen de amateurs van de partij.

Wat gebeurde er? Al enkele dagen hing in de lucht dat Bolkestein op de partijraad zou afrekenen met zijn critici die hem steeds vaker beschuldigden van nationalistische uitingen. Dus stond die avond een cameraploeg van de NOS stand-by op het podium van de Maaspoort om de fractieleider live in het Journaal te prikken. Voor Bolkestein kon spreken was er alleen nog een agendapunt in de verenigingsdemocratie dat voorging: de benoeming van Frits Korthals Altes tot erelid. Onmiskenbaar voor VVD'ers een gewichtige aangelegenheid, maar niet één waarmee de VVD in prime time zendtijd kan afdwingen. Zo kon het gebeuren dat Frits Bolkestein vanaf de eerste rij in de zaal moest toezien dat de bekroning van Korthals Altes zijn speech naar achteren schoof. Oplettende waarnemers zagen zijn media-adviseur Tom van der Maas in de coulissen wanhopig gebaren naar partijvoorzitter Willem Hoekzema, maar deze werkte de ceremonie keurig af. 'Hou het kort', riep Van der Maas Korthals Altes nog toe op het moment dat deze zijn dankwoord zou spreken. Maar ook het jonge erelid negeerde de mediaplanning. Toen Bolkestein eenmaal mocht spreken en hij aankwam bij zijn 'nieuws' was in de huiskamers het NOS-Journaal al lang overgegaan in de STER-reclame.

De media - en dan vooral de televisie - hebben het privilege van de courtisane: wél macht, geen verantwoordelijkheid, betoogde Bolkestein twee jaar geleden. Met grote regelmaat heeft ook Bolkestein een verhouding met zo'n courtisane, kan worden vastgesteld. Maar in Venlo dwong zijn partij hem tot onthouding.

Misschien is het wel de charme van de Nederlandse politiek dat de manoeuvres van de professionals worden begrensd door de amateurs.