Stille democratie

In zijn column van afgelopen dinsdag betoogde J.L. Heldring dat de keuze van mevrouw Borst tot lijsttrekker van D66 het einde betekende van de Nederlandse politiek. De verkiezingsstrijd die voor wat leven in de paarse brouwerij beloofde te zorgen, kan meteen afgeblazen worden. Iedere poging tot onenigheid van Kok en Bolkestein zal door deze volgens Heldring “wijze grootmoeder” verijdeld worden.

Een vriendelijke terechtwijzing van haar is voldoende. De twee zullen beschaamd het zwijgen ertoe doen, overweldigd door het diepe respect dat zij voor deze vrouw koesteren.

Het stoer van mening verschillen verbleekt in haar aanwezigheid zo tot kwajongensgedrag dat geen pas geeft op het hoogste niveau van de landspolitiek. De problemen die zich daar voordoen kunnen, net als op een intensive care-afdeling, uitsluitend opgelost worden door een pragmatische en perfecte samenwerking. Daarbij is het vrijelijk rondhoesten van ideologische bacillen niet alleen dom, maar ook levensgevaarlijk voor de zwakke democratie die bij D66 al dertig jaar op de operatietafel ligt.

Dat tegelijkertijd het politieke debat zal doodbloeden, zoals Heldring vreest, is vanuit medisch-politiek oogpunt minder relevant. Zolang de patiënt zelf maar in leven blijft.

Wij kiezers kunnen daar zowel tevreden als ontevreden mee zijn. Uit nostalgische overwegingen is het inderdaad geen prettig vooruitzicht. Nooit meer ruzie. Nooit meer de straat op. Nooit meer revolutie. Altijd en eeuwig die paarse eensgezindheid en een volksvertegenwoordiging die lui ronddobbert in een bad van bestuurlijke rust en integriteit. Het moet een nachtmerrie zijn voor de honderden politieke journalisten in ons land. Toen zij zich inschreven bij de School voor de Journalistiek rekenden zij op een leven vol spanning en sensatie.

Wat zijn zij bedrogen uitgekomen! De laatste drie jaren paars vormden de grootste beproeving. Geen enkel schandaal dat zij door hun virtuoze speurwerk boven water kregen, maakte indruk in Den Haag. Hand- en spandiensten voor massamoordenaars, miljoenendeals met drugsbaronnen, het oplichten van de Belastingdienst ten faveure van bevriende bankiers, je kunt het zo grof niet bedenken of het werd tijdens deze kabinetsperiode met veel tromgeroffel onthuld in de pers.

Maar nee hoor, minister Voorhoeve, minister Sorgdrager en premier Kok bleven doodleuk in functie. Want er was niemand in de politiek die hun bestuurlijke en politieke integriteit in twijfel wenste te trekken. Het bedrijven van kritische journalistiek is in deze omstandigheden een volstrekt zinloos ambacht geworden dat binnenkort alleen nog op braderieën wat opbrengt.

Maar niet iedere kiezer schrijft voor de krant of praat op de buis. De meeste Nederlanders verdienen hun brood met eenvoudige, marktgerichte bezigheden. Nuchtere werkers die niet zozeer geïnteresseerd zijn in beweegredenen, als wel in resultaten. Ver weg van de politiek zijn ze, zelfstandig of in opdracht van de baas, in de weer met het op peil houden van de winstcijfers. Deze kiezers houden niet van debatteren. Al dat Haagse geharrewar gaat bij hen het ene oor in en het andere uit, want je schiet er in hun optiek geen meter mee op.

Ik vermoed dat een grote meerderheid van hen daarom een politiek waarin gezwegen wordt instinctief beter aanvoelt dan het geregisseerde gekrakeel dat Ferry Mingelen dagelijks presenteert. En ik vermoed dat de meeste moderne politici dat ook beginnen te vermoeden. Vandaar dus al die integriteit die bewindslieden en Kamerleden elkaar zo royaal toeschuiven. Vandaar de rituele paarse dansen rond de doofpotten van Den Haag en vandaar ook de keuze voor Els Borst.

Deze vrouw, die elk debat overbodig maakt, markeert niet het einde van de politiek. Integendeel. Zij symboliseert de overgang naar een volgende fase in het bestuur van de publieke zaak. Daarin zal het gesproken woord dat in de lege vergaderzalen van de democratie nog wat nagalmt, definitief plaats maken voor de stille rust en efficiency van de operatiekamer.

De vakministers van Paars II zullen zich eensgezind rond de tafel scharen.

Want nu het debat beëindigd is, kan er eindelijk worden ingegrepen.