Chipkaart rukt gestaag maar chaotisch op

De banken verspreiden de komende anderhalf jaar meer dan twintig miljoen chipkaarten. Maar de kaarten zijn nog lang niet overal te gebruiken. Parkeren kan nog maar sporadisch, bellen kan nog niet met de Chipknip.

ROTTERDAM, 7 JUNI . De pin-pas is geïntroduceerd in 1986. Het duurde vijf jaar voordat er massaal gebruik van werd gemaakt. De invoering van de volgende technische vernieuwing, de elektronische portemonnee als vervanger van contant geld, drukken de Nederlandse banken er in veel hoger tempo doorheen. Het uitrollen van de kaartendeken gaat nu met tienduizenden per week.

De banken die een Chipknip uitgeven, zeggen voor het einde van dit jaar 12 miljoen chipkaarten te verspreiden. Dat waren er in januari nog 100.000, het zijn er nu al 4,5 miljoen. De Postbank en PTT Telecom, die de Chipper uitgeven, zijn deze week begonnen met de verspreiding. Dat belooft eind dit jaar 5 miljoen Chippers, eind volgend jaar 10 miljoen Chippers. Behalve de bankkaarten zijn er in Nederland nog zo'n zeventig andere projecten met chipkaarten. Pas als de bankkaarten verspreid zijn, komen er mogelijkheden om ze te gebruiken. De simpelste functie is betalen, in winkels, op een terras, in de telefooncel of bij een parkeerautomaat. Ingewikkelder mogelijkheden zijn het opnemen van een openbaar-vervoerfunctie of het toevoegen van spaarsystemen zoals Air Miles en Rocks.

Voorlopig blijkt betalen al ingewikkeld genoeg. In winkels staan nu 60.000 automaten voor chipkaarten, dat worden er 100.000. Maar iedereen heeft contant geld op zak en meer dan 90 procent van de Nederlandse bevolking heeft een pin-kaart. Voor parkeren en bellen, de twee momenten waarop het echt lastig is als losse guldens en kwartjes ontbreken, bieden de kaarten nu nog geen oplossing. Dat is pas 'na de zomer' of 'aan het einde van het jaar'.

“Wij stelden aan de banken de eis: de mensen moeten eerst chipkaarten hebben, voor wij onze parkeerautomaten aanpassen”, zegt een woordvoerder van Parkeerbedrijf Rotterdam. “Die kaarten zijn er op grote schaal in september.”

Bovendien is de beloofde 'open infrastructuur' nog lang niet overal gerealiseerd. De Chipper en Chipknip kunnen in theorie ongeveer hetzelfde, maar een 'acceptatiepunt' voor de kaarten moet wel twee systemen bevatten om beide kaarten te kunnen lezen. Over die uitwisselbaarheid wordt door de betrokken partijen druk gepraat, maar duidelijkheid is er nog lang niet overal.

Zo is de telefooncel voorlopig alleen geschikt voor de Chipper van Postbank/PTT Telecom. “Wij willen graag dat iedereen ook met een Chipknip kan bellen”, zegt een woordvoerder van PTT Telecom. “Maar er wordt nog onderhandeld over wie de kosten betaalt en hoe het georganiseerd moet worden.”

De elektronische portemonnee is bedoeld voor kleine betalingen tot zo'n 35 gulden, want betalen met een pin-pas is duur voor de winkelier en de banken. De automaat voor pin-passen in een winkel staat in verbinding met een computer van de bank die controleert of de kaarthouder kan en mag betalen. Een chipkaart moet worden opgeladen, bij de bank (Chipknip), in een telefooncel (Chipper) of thuis (beide systemen). Maar voor betalen is geen pin-code meer nodig. De automaat geeft het bedrag, de kaarthouder tikt ja, en het bedrag wordt afgeschreven van het saldo op de kaart.

Bellen kan met de Chipper, parkeren voorlopig alleen met de concurrent. Zo is het al mogelijk om met een chipkaart te parkeren in Arnhem: in alle parkeergarages en bij de helft van de parkeerplekken op straat. Maar alleen met de Chipknip, want Arnhem was een proefgebied voor de Chipknip. “Binnen enkele maanden” worden vrijwel alle parkeerplaatsen voorzien van automaten die beide chipkaarten accepteren, zegt een woordvoerder. In garages gebeurt 8 procent van de betalingen met een Chipknip.

In Rotterdam kan het vanaf september. “Voor het einde van het jaar kan je in de hele stad met chipkaarten betalen voor parkeren”, zegt een woordvoerder van het Parkeerbedrijf. “Betalen kan met beide kaarten, want de klant mag niet de dupe worden. En je kan ook met cash geld blijven betalen. Want je ziet het bij telefooncellen: één op de vier cellen is sinds kort weer geschikt voor munten. Er er zijn altijd mensen die geen kaart willen hebben.”

In Amsterdam weet een woordvoerder van de gemeente nog van niets. Maar twee grote garages zijn aangepast voor chipkaarten. “We hebben de apparatuur al aangepast in Amsterdam in de garages van de RAI en de Bijenkorf”, zegt Erik Smulders van het bedrijf WPS uit Arnhem dat automaten installeert. Die automaten staan ook in alle garages in Tilburg en Breda. “We hebben opdrachten van tien grote gemeenten, en daar komen er binnenkort nog een aantal bij. De automaten kunnen in principe beide kaarten lezen, maar betalen kan nu nog alleen met de Chipknip.”