Pol Pol is nog springlevend

Deze week is Pol Pot - de man wiens reputatie onlosmakelijk is verbonden met de miljoenen doden van de 'Killing Fields' - weer volop in het nieuws gekomen in Cambodja.

ROTTERDAM, 6 JUNI. Bronnen in de Cambodjaanse hoofdstad Phnom Penh suggereren dat er een akkoord in de maak is over een vrijwillig ballingschap van ex-dictator Pol Pot en enkele van zijn naaste getrouwen in het buitenland, mogelijk Thailand of China. Andere zegslieden ontkennen dat. Maar een ding is zeker: de naam Pol Pot, van wie vorig jaar het gerucht werd verspreid dat hij was overleden aan malaria, is nog springlevend in Cambodja.

Pol Pot was leider van het Rode Khmer-regime dat vanaf 1975 tot de Vietnamese inval, eind 1978, de lakens uitdeelde in Cambodja. In die periode lieten naar schatting twee tot drie miljoen mensen het leven: als gevolg van hongersnood, ontberingen door gedwongen migratie van de steden naar de platteland, en door systematische moordpartijen in concentratiekampen. Met de 'bevrijding' door de Vietnamezen werd de Rode Khmer teruggedreven naar de afgelegen grensgebieden in het noorden en het oosten.

Van Pol Pot zelf is de afgelopen jaren geen teken van leven meer naar buiten gekomen. Tegelijkertijd is ook nooit het bewijs geleverd dat hij zou zijn overleden. Dat zijn naam nu weer opduikt, heeft alles te maken met de sterk toenemende rivaliteit tussen de twee 'co-premiers', die Cambodja regeren sinds de in 1993 door de Verenigde Naties georganiseerde verkiezingen: kroonprins Ranariddh Sihanouk van de royalistische FUNCINPEC en Hun Sen, politiek leider van de vroegere communistische volkspartij CPP. In de aanloop naar lokale en nationale verkiezingen, later dit jaar en volgend jaar, is de animositeit tussen beide heren de afgelopen tijd zo geëscaleerd, dat waarnemers vrezen voor een hernieuwde opleving van openlijk geweld in Cambodja. Vorige week nog ontstond grote opschudding in Phnom Penh over het onderscheppen - door militairen die getrouw zijn aan Hun Sen - van een grote partij wapentuig die was bestemd voor milities van Ranariddh.

Om sterker te staan tegenover Hun Sen probeert Ranariddh allerlei allianties te sluiten, onder andere met overgebleven facties van de Rode Khmer. Vorig jaar werd het spectaculaire overlopen van Ieng Sary, een zwager van Pol Pot, bekend gemaakt. Thans zijn onderhandelingen gaande om een andere vooraanstaande Rode-Khmerleider van het eerste uur, Khieu Samphan, weer salonfähig te maken zodat hij met zijn partij in de komende verkiezingen de zijde van Ranaridds UNCINPEC kan kiezen. Tegelijkertijd zou voor Pol Pot - die zich zou ophouden in Anlong Veng, in het noorden van Cambodja tegen de grens met Thailand - en voor andere haviken als Son Sek en Ta Mok de mogelijkheid worden geboden naar het buitenland uit wijken.

Zo'n uitweg wordt door co-premier Hun Sen, die in de jaren tachtig ook premier was van de door Vietnam geïnstalleerde regering in Phnom Penh, fel bestreden. Eerder deze week herhaalde hij nog eens dat er “geen sprake” kan zijn van gesprekken met “rebellen” wier rol is uitgespeeld.

Een regeringswoordvoerder in Bangkok ontkende gisteren dat Pol Pot naar Thailand zal komen. “Thailand zal Pol Pot nooit als politiek banneling accepteren of toelaten dat hij over Thais grondgebied reist. Er is geen land dat nog iets te maken wil hebben met de Rode Khmer”, zei hij tegen het persbureau Reuter. En Pol Pot zelf: die blijft zwijgen.