Overdadig pubergetob

Beatrijs Nolet: Verboden lectuur. Dagboek van Ravia .Van Holkema en Warendorf, ƒ 19,90

Lydia Rood: Weg van de zon. Leopold, ƒ 24,90

Vorig jaar verscheen voor het eerst een gids, uitgegeven door de stichting CPNB, met de 'persoonlijke boeken-topvier' van zesendertig middelbare scholieren uit de onderbouw. Echte lievelingsboeken waren het niet allemaal; sommige van de genoemde titels waren destijds nog niet verschenen. De gids, bedoeld om jongeren aan te sporen tot lezen, had de wat gewilde titel SYPRAB: Shock Your Parents, Read A Book. Toch werd het een succes. Docenten en opvoeders konden het aanbod aan nieuwe jeugdromans vaak slecht overzien, jongeren voelden zich niet aangesproken door andere 'leesbevorderende activiteiten', zoals de kinderboekenweek en de kinderjury.

De CPNB staat op het punt haar activiteiten voor twaalf- tot vijftienjarigen uit te breiden. Een jury van deskundigen maakt over een maand de 'Gouden Zoen' en de 'Zilveren Zoenen' bekend, namen die al even geforceerd jeugdig aandoen als 'SYPRAB'. Daarnaast wordt, naar het voorbeeld van de Kinderjury, 'De Jonge Jury' ingesteld. In februari, dicht bij de 'echte' Boekenweek, wordt hun prijs uitgereikt. Alle jongeren kunnen meedoen, maar anders dan de basisschoolleerlingen kunnen zij niet kiezen uit alles wat in 1996 verscheen. Een groep volwassen kenners maakte een voorselectie uit het aanbod van de afgelopen twee jaar.

Er is wat voor te zeggen om door middel van speciale prijzen aandacht te besteden aan het groeiende aantal goede boeken dat voor jongeren geschreven wordt. Maar veel middelbare scholieren lezen alles door elkaar, van Paul van Loon tot Ronald Giphart. Het risico is dat de literatuur sterker dan ooit wordt opgedeeld in 'kinder'-, 'jeugd-' en 'volwassenen'-boeken, alsof je in een bepaalde fase van je leven maar één bepaald soort boeken kunt lezen.

Wel is het zo dat jongeren graag lezen over bepaalde onderwerpen, zoals seks en pubergetob. In Verboden Lectuur van Beatrijs Nolet, het tweede deel van het 'Dagboek van Ravia', komt het allemaal voor: vreselijk haar ('Van dat donkere, steile (...) waar je met geen mogelijkheid een slag in kunt krijgen'), en ook verliefdheid, jaloezie en vooral veel schaamte. Ten overstaan van haar held en klasgenoot Barend landen op Ravia's arm twee parende insekten. Bij de bioscoop ziet vriendin Lidian eruit als een achttienjarige, 'zelfs een bijpassende tas hing over haar schouder', terwijl Ravia zelf op weg lijkt naar de speeltuin.

Toch is dit tweede deel van Ravia's dagboek minder geestig en levendig dan Tegenwind, deel één. De toon van een dertienjarige is minder goed getroffen. 'Mocht ik zelf nog even een kind zijn voordat ik les kreeg in hoe ik moest voorkomen dat ik ze kreeg?', schrijft Ravia als haar moeder haar seksueel voor wil lichten. Sommige verhaallijnen zijn slecht uitgewerkt. Onduidelijk is waarom Lidian haar ouderlijk huis ontvlucht. De mishandeling door haar tweelingbroers wordt zo summier beschreven, dat het ongeloofwaardig blijft.

De nijpende problemen van de drie hoofdpersonen in Weg van de zon van Lydia Rood zijn beter voorstelbaar. De vijftienjarige Manuel kwam met zijn familie vanuit Guatemala illegaal naar de Verenigde Staten. Zijn vader drinkt, zijn broertje heeft tbc, de schuldeisers verdringen zich op de stoep. Zijn leeftijdsgenote, het zwarte meisje Darlynn, zit weliswaar op een school voor bijzonder intelligente kinderen, maar haar zus tippelt en haar broer moordt als lid van een bende. Lester ten slotte (ook vijftien) is stinkend rijk, blank en een honkbal-ster. Hij raakt verlamd door een auto-ongeluk.

De drie ontmoeten elkaar door dat ongeluk, maar Rood heeft er gelukkig niet voor gekozen dat al hun problemen daardoor opgelost raken. Weg van de zon beantwoordt verder wèl aan alle verwachtingen van een slechte jeugdroman. Een overdaad aan problemen en een voorspelbare, oppervlakkige stijl: 'Er zijn maar twee dingen waaruit je kunt kiezen. (-) Je lot in eigen handen nemen. Of je aan de regels houden en je hele leven een loser blijven.'